Επαναπροσδιορισμός της κουλτούρας μας... αντίδοτο στην κρίση

Η σημερινή ελληνική κοινωνία κλυδωνίζεται από φαινόμενα όπως ο ατομικισμός, η αποξένωση, ο αποκλεισμός κοινωνικών ομάδων, η απαξίωση κοινωνικών θεσμών και η απουσία κοινωνικής συνοχής. Η κρίση εκτός από τα επακόλουθα της στην εθνική οικονομία έχει αλλοτριώσει τις ανθρώπινες σχέσεις και αποδομήσει τις αξίες μας, οδηγώντας με αυτό τον τρόπο σε μια ανθρωπιστική κρίση με ανεπανόρθωτες συνέπειες για το κοινωνικό σύνολο.

Η αδυναμία του κράτους και των μηχανισμών της αγοράς για την αντιμετώπιση των παραπάνω καθιστούν αδήριτη ανάγκη τη συλλογική ενεργοποίηση και δράση, καθώς και τον εθελοντισμό. Πρόκειται για μία στάση ζωής, μία κουλτούρα, ένα κοινό προσανατολισμό που μας ενώνει όλους ως μία μονάδα με δική της μοναδική κοινωνική ταυτότητα. Η αυτόβουλη δέσμευση και η ανιδιοτελής προσφορά με ένα κοινωνικό όραμα συμβάλει στην ενδυνάμωση των ανθρωπίνων σχέσεων, στην εμπέδωση συναισθημάτων αλληλεγγύης και αλτρουισμού. Μέσω της συνεισφοράς σε εθελοντικό επίπεδο γεννιέται το "αυτοπραγματιστικό" αίσθημα της προσφοράς προς αλλήλους, η ηθική ικανοποίηση και έτσι από κοινού γινόμαστε μέτοχοι κοινωνικής υπευθυνότητας αποκτώντας κοινωνική συνείδηση σε κάθε τομέα δραστηριότητας μας.

Η δημιουργία και ανάπτυξη ενός σφαιρικού μοντέλου για την ενίσχυση της κοινωνικής συμμετοχής μέσω εθελοντικών δράσεων αναγορεύεται σε σπουδαίο σκοπό κάθε κράτους δικαίου. Η ενεργός συμμετοχή όλων των πολιτών στην αντιμετώπιση κοινών προβλημάτων, την προάσπιση θεμελιωδών δικαιωμάτων και την εξάλειψη των κοινωνικών και οικονομικών διακρίσεων εξασφαλίζει και διαδίδει την αξιοκρατία, τον σεβασμό της αξίας και της ιδιαιτερότητας κάθε ατόμου, που αντιμετωπίζεται σαν κρίκος μιας αλυσίδας που ενώνει κάθε ατομική οντότητα, κάνοντας την συλλογική. Ξεκινώντας από τα σχολεία, μία βιωματική εκπαίδευση προσανατολισμένη στο «εμείς» θα ήταν το ιδανικό μέσο για να εντρυφήσουν τα παιδιά και οι νέοι στις έννοιες της συνεργασίας, της συλλογικότητας και της προσφοράς εστιάζοντας σε ένα κοινό στόχο.

Το πνεύμα και η κουλτούρα της καινοτομίας του εθελοντισμού μπορεί να ενισχυθεί μέσα από εθελοντικές δράσεις, φιλανθρωπικές ή περιβαλλοντικές, όπου οι συμμετέχοντες μυούνται στο ομαδικό πνεύμα και την αξία της επί συνόλω προσφοράς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα κοινωνικά ιατρεία που προσφέρουν ανιδιοτελώς ιατρικές υπηρεσίες σε κοινωνικές ομάδες που το έχουν ανάγκη σε όλη την επικράτεια. Σε επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος υπάρχουν αξιόλογες πρωτοβουλίες, όπως η ομάδα "Let's do it Greece", με διευρυμένο δίκτυο μελών από σχολικές και μαθητικές κοινότητες έως πολιτιστικούς συλλόγους. Στόχος της είναι η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος από την υπερεκμετάλλευση του ανθρώπου και ο εξωραϊσμός του. Ευρύτερο πεδίο δράσης εμφανίζεται να έχει η ομάδα των "atenistas", η οποία διέδωσε το κίνημα των -istas σε όλη την χώρα (minoistas, thessalonistas κ.α.) με σκοπό να αναβαθμίσουν πνευματικά και υλικά την πόλη δραστηριοποίησης τους.

Οι εθελοντικές ομάδες έχουν τη δυναμική να ενεργοποιήσουν τους πολίτες και να αποτελέσουν φορείς δια βίου γνώσης συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μιας εναλλακτικής κουλτούρας πολιτισμού και παιδείας. Φοιτητικές εθελοντικές ομάδες που δραστηριοποιούνται στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα (θεάτρου, φωτογραφίας, επιχειρηματικότητας, κινηματογράφου, επιχειρηματολογίας κ.α.) επιτυγχάνουν την ανταλλαγή απόψεων, ιδεών και ενισχύουν την παραγωγικότητα των μελών τους. Η κοινωνική συναναστροφή και η καλλιέργεια δεξιοτήτων εμπνέουν τη δημιουργικότητα και ωθούν στην ανάπτυξη της νεανικής επιχειρηματικότητας, η οποία μπορεί να αποτελέσει εφαλτήριο της ενίσχυσης της καινοτομίας της χώρας και της μείωσης της ανεργίας, που ταλανίζει τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία.

Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, είναι έκδηλη η ανάγκη των πολιτών για έμπνευση και αναζήτηση ενός ζωτικού χώρου έκφρασης και ανταλλαγής ιδεών. Σπουδαίο αρωγό για την ανάπτυξη της Ελλάδας αποτελεί ο εθελοντισμός, καθώς πέρα από την ενδυνάμωση της κοινωνικής αλληλεγγύης και συνοχής μπορεί να οδηγήσει στην εξέλιξη τόσο σε ατομικό, όσο και συλλογικό επίπεδο. Ο συγχρωτισμός με ανθρώπους με ποικίλα ενδιαφέροντα και αφυπνισμένη κοινωνική συνείδηση στο πλαίσιο εθελοντικών δράσεων ενισχύει τη σύλληψη και διάδοση καινοτόμων ιδεών.

Η αλληλεπίδραση σε δράσεις εθελοντικού χαρακτήρα επιφέρει την αναγκαία αλλαγή νοοτροπίας, την αφύπνιση της κοινωνικής συνείδησης, την προτροπή για πρόοδο, την αναγέννηση των κοινωνικών αξιών και τη διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μια παιδεία εθελοντισμού στοχεύει να μεταλαμπαδεύσει αξίες στους νέους με σκοπό να τους θωρακίσει πολιτισμικά και ηθικά, ώστε να καταστούν όχι παθητικοί αποδέκτες καταστάσεων, αλλά δημιουργικοί, αλληλέγγυοι και παραγωγικοί πολίτες. Η λήψη πρωτοβουλιών από τοπικούς φορείς για τη διοργάνωση και προώθηση εθελοντικών δράσεων μέσω της παροχής κινήτρων συμμετοχής θα αποτελούσε ένα σπουδαίο αναπτυξιακό και μεταρρυθμιστικό πρότυπο για τη χώρα μας.

Επαναπροσδιορίζοντας την κουλτούρα μας και ανάγοντας την σε κουλτούρα εθελοντισμού, απελευθερωνόμαστε από τα ατομικά δεσμά και μπορούμε να μεταμορφώσουμε τη χώρα μας σε μία ανοιχτή και παραγωγική κοινωνία αξιών που πρωταγωνιστεί στις διεθνείς εξελίξεις λόγω παιδείας και συλλογικότητας, στοιχείων που γεννούν την ελπίδα για ένα ευοίωνο μέλλον φτιαγμένο από όλους για όλους.