Οι αναδυόμενες καινοτόμες υπό ένταξη στην Ε.Ε χώρες για το 2025 - Τι αποκαλύπτει European Innovation Scoreboard

O Ευρωπαϊκός Πίνακας Αποτελεσμάτων Καινοτομίας 2025 παρέχει μια κατηγοριοποίηση σε τέσσερις ομάδες καινοτομίας με βάση τις βαθμολογίες τους:  Ηγέτες Καινοτομίας (η απόδοση είναι πάνω από 125% του μέσου όρου της ΕΕ), Ισχυροί Καινοτόμοι (μεταξύ 100% και 125% του μέσου όρου της ΕΕ), Μέτριοι Καινοτόμοι (μεταξύ 70% και 100% του μέσου όρου της ΕΕ) και Αναδυόμενοι Καινοτόμοι (κάτω του 70% του μέσου όρου της ΕΕ).

Αρκετές χώρες εκτός ΕΕ περιλαμβάνονται επίσης σε αυτό το σύστημα, μεταξύ των οποίων και πέντε χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. Οι επιδόσεις τους στην καινοτομία συνεχίζουν να βελτιώνονται, ακολουθώντας σταθερές ανοδικές τροχιές από το 2018. Ωστόσο, η περιοχή στο σύνολό της εξακολουθεί να υστερεί σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ, καθώς όλες αυτές ταξινομούνται ως Αναδυόμενες Καινοτόμες Χώρες.

• Αλβανία: Αναδυόμενη Καινοτόμος, με απόδοση 37,9% του μέσου όρου της ΕΕ το 2025.
• Βοσνία-Ερζεγοβίνη: Αναδυόμενη Καινοτόμος, με απόδοση 25,7% του μέσου όρου της ΕΕ το 2025.
• Μαυροβούνιο: Αναδυόμενη Καινοτόμος, με απόδοση 45,3% του μέσου όρου της ΕΕ το 2025.
• Βόρεια Μακεδονία: Αναδυόμενη Καινοτόμος, με απόδοση 40,0% του μέσου όρου της ΕΕ το 2025.
• Σερβία: Αναδυόμενη Καινοτόμος, με απόδοση 51,5% του μέσου όρου της ΕΕ το 2025.

Η EIS 2025 υπογραμμίζει επίσης ότι κάθε οικονομία των Δυτικών Βαλκανίων έχει τα μοναδικά της δυνατά σημεία και κενά, καθώς και κοινή δυναμική προς τις προτεραιότητες της EIS. Οι αντίστοιχες εκθέσεις παρέχουν περαιτέρω δεδομένα προς ανάλυση.

Για τη Σερβία, η έκθεση επισημαίνει ισχυρούς τομείς, όπως το υψηλό μερίδιο των ΜΜΕ που εισάγουν καινοτομίες σε προϊόντα και επιχειρηματικές διαδικασίες , καθώς και αξιοσημείωτη απασχόληση σε καινοτόμες επιχειρήσεις. Η Σερβία σημείωσε σημαντική ανάπτυξη σε τομείς όπως το cloud computing, οι ειδικοί ΤΠΕ και η συνεργασία μεταξύ καινοτόμων ΜΜΕ μεταξύ 2018 και 2025. Ωστόσο, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις στις εισαγωγές υψηλής τεχνολογίας, στις εφαρμογές σχεδιασμού και στην παραγωγικότητα της εργασίας, οι οποίες παραμένουν πολύ κάτω από τους μέσους όρους της ΕΕ. Η παραγωγικότητα των πόρων, η παραγωγικότητα CO₂ που βασίζεται στην παραγωγή και οι αιτήσεις εμπορικών σημάτων συγκαταλέγονται μεταξύ των δεικτών με τη χαμηλότερη κατάταξη. Παρά τις βελτιώσεις στις διεθνείς επιστημονικές συνδημοσιεύσεις και στις δημοσιεύσεις με τις υψηλότερες αναφορές, οι προκλήσεις παραμένουν στην ανάπτυξη δεξιοτήτων: ενώ έχουν σημειωθεί αυξήσεις στην ολοκλήρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η δια βίου μάθηση και ο αριθμός των νέων διδακτορικών αποφοίτων έχουν μειωθεί, και οι βασικές ψηφιακές δεξιότητες μεταξύ των ατόμων έχουν μειωθεί από το 2018.

Τα ισχυρότερα σημεία του συστήματος καινοτομίας του Μαυροβουνίου είναι το εξαιρετικά υψηλό ποσοστό ΜΜΕ που εισάγουν καινοτομίες προϊόντων , η ισχυρή απόδοση των ΜΜΕ στην καινοτομία επιχειρηματικών διαδικασιών και τα σημαντικά επίπεδα απασχόλησης σε καινοτόμες επιχειρήσεις . Η χώρα επιδεικνύει επίσης δύναμη στη συνεργασία μεταξύ καινοτόμων ΜΜΕ. Ωστόσο, οι σχετικές αδυναμίες του Μαυροβουνίου είναι σαφείς στα πολύ χαμηλά επίπεδα άμεσης και έμμεσης κυβερνητικής υποστήριξης για την επιχειρηματική Ε&Α, στις ελάχιστες δαπάνες επιχειρηματικών κεφαλαίων και στην απουσία εφαρμογών σχεδιασμού. Παρά την αύξηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και κάποια πρόοδο στις επιστημονικές συνδημοσιεύσεις, το Μαυροβούνιο κατατάσσεται χαμηλά στους νέους διδακτορικούς αποφοίτους, στη συμμετοχή στη δια βίου μάθηση και στις ψηφιακές δεξιότητες μεταξύ των ατόμων. Οι επενδύσεις σε Ε&Α και επιχειρηματικά κεφάλαια έχουν αυξηθεί μόνο ελαφρώς και οι συνολικές επιχειρηματικές επενδύσεις σε Ε&Α παραμένουν στάσιμες.

Το σύστημα καινοτομίας της Βόρειας Μακεδονίας παρουσιάζει σχετικά πλεονεκτήματα στο μερίδιο των ξένων διδακτορικών φοιτητών , στις δαπάνες καινοτομίας που δεν σχετίζονται με την Ε&Α και στις εξαγωγές προϊόντων μεσαίας και υψηλής τεχνολογίας . Αντίθετα, παρατηρούνται επίμονες αδυναμίες στην κρατική υποστήριξη για την Ε&Α των επιχειρήσεων, τις εφαρμογές σχεδιασμού και τις δαπάνες επιχειρηματικών κεφαλαίων, με χαμηλές δαπάνες Ε&Α του δημόσιου τομέα. Η καινοτόμος δραστηριότητα της Βόρειας Μακεδονίας καθοδηγείται κυρίως από επενδύσεις που δεν σχετίζονται με την Ε&Α, και βρίσκεται πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, αν και αυτό προκύπτει σε μεγάλο βαθμό από περιορισμένα δεδομένα και θα πρέπει να ερμηνεύεται με προσοχή. Οι μετρήσεις ανθρώπινου κεφαλαίου δείχνουν τόσο πρόοδο όσο και προκλήσεις, καθώς η χώρα βελτιώθηκε στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και τη διεθνή επιστημονική συνεργασία, αλλά παραμένει χαμηλή στη δια βίου μάθηση και τις ψηφιακές δεξιότητες. Παρόλο που έχει σημειωθεί σημαντική αύξηση στις επενδύσεις στην τεχνολογία πληροφοριών και στην απασχόληση ειδικών ΤΠΕ, τα συνολικά επίπεδα ψηφιοποίησης εξακολουθούν να είναι πολύ κάτω από τα πρότυπα της ΕΕ.

Η Αλβανία παρουσιάζει αξιοσημείωτα πλεονεκτήματα στις πωλήσεις καινοτομιών που εισάγονται στην αγορά και στις νέες επιχειρήσεις , στο μερίδιο των ΜΜΕ που εισάγουν καινοτομίες προϊόντων και στην παραγωγικότητα CO₂ με βάση την παραγωγή . Οι διαρθρωτικές βελτιώσεις από το 2018 περιλαμβάνουν σημαντική αύξηση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, νέους διδακτορικούς φοιτητές και συμμετοχή στη δια βίου μάθηση, αν και η καθεμία παραμένει πολύ κάτω από τους μέσους όρους της ΕΕ. Το οικοσύστημα καινοτομίας καθοδηγείται κυρίως από δυναμικές ΜΜΕ, όπως φαίνεται από τα αυξανόμενα ποσοστά καινοτομίας προϊόντων και διαδικασιών. Ωστόσο, οι ψηφιακές δεξιότητες και οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη του δημόσιου/ιδιωτικού τομέα είναι περιορισμένες και η σύνδεση με διεθνή ερευνητικά δίκτυα παραμένει ασθενής.

Τα δυνατά σημεία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης στον τομέα της καινοτομίας περιλαμβάνουν ένα αξιοσημείωτα υψηλό ποσοστό ΜΜΕ που εισάγουν καινοτομίες προϊόντων , αξιοσημείωτα ποσοστά καινοτομίας στις επιχειρηματικές διαδικασίες μεταξύ των ΜΜΕ και απασχόληση άνω του μέσου όρου σε καινοτόμες επιχειρήσεις . Παρ' όλα αυτά, το οικοσύστημα καινοτομίας της χώρας παρεμποδίζεται σημαντικά από επίμονες αδυναμίες: οι δαπάνες για Ε&Α στον δημόσιο τομέα αναφέρονται ως μηδενικές, δεν υπάρχει ουσιαστικά καμία δραστηριότητα επιχειρηματικών κεφαλαίων και η άμεση ή έμμεση κρατική υποστήριξη για την Ε&Α των επιχειρήσεων απουσιάζει. Οι επενδύσεις στην καινοτομία ανά εργαζόμενο είναι χαμηλές και η συνολική ψηφιοποίηση παραμένει περιορισμένη. Τα τελευταία χρόνια, έχουν σημειωθεί ορισμένες θετικές εξελίξεις, όπως η αύξηση της χρήσης του cloud computing και η απασχόληση ειδικών ΤΠΕ, αλλά τα μακροπρόθεσμα ελλείμματα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, τη δια βίου μάθηση και τα διεθνώς αναφερόμενα ποσοστά επιστημονικών δημοσιεύσεων εξακολουθούν να υπάρχουν