To στεγαστικό πρόβλημα και οι πολλαπλές λύσεις που υπάρχουν. Αναγκαίος ο συντονισμός όλων των φορέων

Το στεγαστικό πρόβλημα τείνει να πάρει διαστάσεις σ’ ολόκληρη την Ελλάδα. Πρόβλημα εξεύρεσης στέγης υπάρχει εκτός από την Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη, στα Γιάννενα, στο Ηράκλειο, στην Πάτρα και στις μικρότερες πόλεις ανά την Ελλάδα.

Παρά το γεγονός ότι η κατασκευή κτηρίων έχει αυξηθεί πάνω από 30% τα τελευταία 5 χρόνια (άρα αυξάνεται το οικιστικό απόθεμα) εντούτοις η προσφορά παραμένει πολύ χαμηλότερη από την ζήτηση γιατί προστίθονται και οι ενδιαφερόμενοι από το εξωτερικό, είτε μέσω Golden Visa, είτε ως τουριστικοί και συνταξιοδοτικοί μετανάστες στις μικρότερες τουριστικές περιοχές. Γιατροί, δάσκαλοι, αστυνομικοί και λοιποί δημόσιοι υπάλληλοι έχουν σοβαρά προβληματα για την εξεύρεση κατοικίας πλεον σ’ ολόκληρη την Ελλάδα, όταν δεν έχουν εντοπιότητα. 

Οι λύσεις υπάρχουν και βρίσκονται εντός και εκτός Δημοσίου. Κατ΄ αρχάς υπάρχουν τα εγκαταλελημένα ακίνητα που προέρχονται από κατασχέσεις ΕΦΚΑ (πρώην ΙΚΑ) και εφορίας. Υπολογίζεται ότι υπάρχουν τουλάχιστον 15.000 ακίνητα που βρίσκονται στα χαρτοφυλάκια ΕΦΚΑ και Υπουργείου Οικονομικών που μπορούν να καλύψουν σημαντικό μέρος των αναγκών. Ταυτόχρονα υπάρχουν 40.000 περίπου ακίνητα που είναι στα χαρτοφυλάκια των servicers (αναδόχων των τιτλοποιήσεων των μη εξυπηρετουμενων δανείων των τραπεζών), τα οποία υπό συνθήκες ενοικίασης ή leasing θα μπορούσαν κάποια εξ’ αυτών να εξυπηρετήσουν τις στεγαστικές ανάγκες.  

Πολλά ακίνητα, διασκορπισμένα κυρίως σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, έχει το Επικουρικό Κεφάλαιο των ασφαλιστικών εταιρειών.  Είναι κυρίως κτήρια – γραφεία που ανήκουν στο Επικουρικό Κεφάλαιο, δεν έχουν ρευστοποιηθεί για να καλύψουν τις οφειλές από τις 100 ασφαλιστικές που έχουν κλείσει τα τελευταία 30 χρόνια και θα μπορούσαν με την κατάλληλη κίνηση να διαμορφωθούν σε μικρές κατοικίες.

Τέλος, υπάρχουν τα ακίνητα του δημοσίου διαφόρων υπουργείων που δεν εξυπηρετούν άμεσες και πάγιες ανάγκες. Τέτοια ακίνητα είναι κυρίως παλιά στρατόπεδα, γραφεία εφοριών και υποθηκοφυλακείων, εγκαταλελημένα σχολεία στην ύπαιθρο που σαφέστατα μπορούν να αυξήσουν το κτηριακό απόθεμα με ανάλογες κτηριακές τροποποιήσεις. 

Ταυτόχρονα, θα μπορούσε να δοθούν κίνητρα σε επιχειρήσεις στην περιφέρεια που απασχολούν εκατοντάδες εργαζόμενους να προχωρήσουν σε εξαγορές εκτάσεων και κατασκευές κτηρίων που θα επιδοτηθούν από τα ΕΣΠΑ ή άλλα προγράμματα.

Tα πρώτα βήματα καταγραφής των ακινήτων του δημοσίου έχουν ξεκινήσει από το 2025

1. Συνεργασία του Μητρώου Ακίνητης Περιουσίας με τους φορείς του Δημοσίου που κατέχουν ακίνητα για την καταγραφή τους και διασύνδεση με τα πληροφοριακά συστήματα όλων των υπουργείων.

2. Εντοπισμό και ακριβή προσδιορισμό ακίνητης περιουσίας που θα περιέλθει στο υπουργείο Οικονομικών, από το Εθνικό Κτηματολόγιο. Με τη βοήθεια εξειδικευμένων τμημάτων ελληνικών πανεπιστημίων ή άλλων δημόσιων ή ιδιωτικών φορέων, οργανισμών, ινστιτούτων κ.λπ. θα σχεδιαστούν τα όρια των νέων δημόσιων ακινήτων που θα προκύψουν.

3. Αξιοποίηση γεωχωρικών δεδομένων για συνεχή καταχώριση των χωρικών μεταβολών των δημόσιων κτημάτων (λόγω ρυμοτομικών αλλαγών, απαλλοτριώσεων, καταπατήσεων κ.ά.), των ακτών (λόγω διαβρώσεων, τεχνικών έργων κ.ά.) και των κοινόχρηστων ζωνών αιγιαλού.

Αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας

Σύμφωνα με τον κρατικό Προϋπολογισμό από το 2025, είχε ζητηθεί να ενισχυθεί περαιτέρω η ευρεία χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών για όλες τις διαδικασίες που αφορούν τη διαχείριση, την αξιοποίηση και την προστασία της περιουσίας του Δημοσίου.

Για την αξιοποίηση Ακίνητης Δημόσιας Περιουσίας προβλέπονται:

• εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας με σκοπό την εναρμόνιση της αξιοποίησης των δημόσιων ακινήτων με τις ανάγκες και τις απαιτήσεις της αγοράς αλλά και με τις βέλτιστες πρακτικές βιώσιμης διαχείρισης,
• ανάπτυξη συνεργασίας και διαλειτουργικότητας με άλλους φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα που διαχειρίζονται ακίνητα.

Για την προστασία της Δημόσιας Περιουσίας προγραμματίζεται να υπάρξει ευρεία χρήση νέων τεχνολογικών μέσων, όπως Συστήματα μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών (ΣμηΕΑ - drones), σε συνδυασμό με εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης, για τη διαπίστωση παραβάσεων και την ανεύρεση καταπατήσεων σε κοινόχρηστους χώρους σε σχεδόν πραγματικό χρόνο. Πρόκειται για ένα αποτελεσματικό εργαλείο για τη διενέργεια των απαιτούμενων ελέγχων, οι οποίοι εκτείνονται σε όλη την επικράτεια.

Συγκέντρωση και καταγραφή των υπαρχόντων διαθέσιμων υποδομών 

Για να προχωρήσει η αξιοποίηση θα χρειαστεί να συγκεντρωθούν και να καταγραφουν αυτά μέσα απ΄ τις υπάρχουσες υποδομές των αρμόδιων υπουργείων και σταδιακά να αρχίσουν να επισκευάζονται. Δεν θέλει κόπο, θέλει τρόπο. Ακόμη και σε περιπτώσεις που υπάρχουν κάποια νομικά θέματα, θα μπορούσαν να λυθούν με γρήγορο τρόπο. 

Από την στιγμή που το Κράτος και η κοινωνία θεωρεί ότι το στεγαστικό πρόβλημα είναι άμεσο και οξύ, οι κινήσεις του Κράτους θα πρέπει να είναι άμεσες. Όμως  πάνω απ’ όλα χρειάζεται να δημιουργεί μία "αλυσίδα συνεργασίας για το Στεγαστικό" ανάμεσα σε Κράτος - ΟΤΑ - Τράπεζες - Ασφαλιστικές Εταιρείες – Επιχειρήσεις που θα συντονιστούν για την καταγραφή - αγορά / διαχείριση - κατασκευή και διάθεση των νέων ακινήτων στους δικαιούχους.

Το εγχείρημα ενός γιγάντιου ΣΔΙΤ για το στεγαστικό θέμα αναμένεται να αυξήσει μεσοπρόθεσμα (σε ορίζοντα 5ετίας από την έναρξη) πάνω από 1% του ΑΕΠ πέρα από την κοινωνική ικανοποίηση που θα προσφέρει.