Η εικονική πραγματικότητα και η Ελλάδα των δύο τεχνολογικών ταχυτήτων

Την Παρασκευή 3 Ιουλίου ακούσαμε σε ραδιόφωνο, ότι το Δημοτικό Συμβούλιο στην Πρέβεζα μπλόκαρε επένδυση σε drones της πυροσβεστικής με επιεικώς αστείους λόγους: «κάνουν θόρυβο», «κινδυνεύουν να διαρρεύσουν τα προσωπικά δεδομένα», «δεσμεύουν μεγάλη έκταση» και θα «ενοχληθεί ο τουρισμός». Κι όμως, μια επένδυση που θα μπορεί να αποτρέψει άμεσα και γρήγορα τις πυρκαγιές στην ευρύτερη περιοχή, απορρίπτεται, κι αυτό αποτελεί περίτρανο δείγμα της τεχνοφοβίας που διακατέχει τον Έλληνα. Αυτά, μάλιστα, εν έτει 2026 

Ταυτόχρονα, το Facebook μάς θύμισε την προ 50ετία προσπάθεια της ομάδας ΒΑΝ  για την πρόβλεψη των σεισμών. Μια προσπάθεια που πολεμήθηκε αγρίως από το ακαδημαϊκό κατεστημένο της εποχής χωρίς να δοθούν επαρκείς εξηγήσεις.  Εκτός αυτού, τα τελευταία χρόνια έχουν πολεμηθεί σφόδρα η ψηφιοποίηση του Δημοσίου και όλες οι εφαρμογές που σχετίζονται με την περιουσία και την ζωή των Ελλήνων.

Αυτό που πολλοί στο Δημόσιο δεν καταλαβαίνουν είναι ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός έχει δημιουργηθεί για να διευκολύνει τους πολίτες και όχι για να διώξει τους δημοσίους υπαλλήλους.  Είναι ένας επιταχυντής εξελίξεων και διεργασιών που μπορεί να αποδώσει σε ορίζοντα 1-2 ετών. 

Οι «ψηφιακοί μετανάστες» και οι «ψηφιακοί ιθαγενείς»

Το φαινόμενο του «Ψηφιακού Χάσματος» απασχόλησε την ακαδημαϊκή κοινότητα ήδη από το 1989, όταν το αμερικάνικο Journal of Communication δημοσίευσε ένα άρθρο σχετικά με την απόκλιση που παράγεται ανάμεσα σε «ψηφιακούς ιθαγενείς», άτομα που γεννήθηκαν στη ψηφιακή εποχή και απέκτησαν τις κατάλληλες δεξιότητες χωρίς κόπο, και σε «ψηφιακούς μετανάστες», ανθρώπους που υιοθέτησαν την κουλτούρα της τεχνολογίας αργότερα στη ζωή τους. Οι δύο όροι που εφηύρε ο συγγραφέας Marc Prensky διαχωρίζουν τις δύο κατηγορίες, ενώ το ψηφιακό χάσμα περιγράφει άψογα τις διαφορετικές επιδράσεις μεταξύ των δύο ομάδων.

Οι ψηφιακοί μετανάστες, λοιπόν, χωρίζονται με τη σειρά τους σε δύο μεγάλες υποκατηγορίες, κι έτσι «οργανικά» αναλφάβητοι θεωρούνται άνθρωποι που δεν διδάχτηκαν ποτέ την τεχνολογία, ενώ «λειτουργικά» αναλφάβητοι εκείνοι που ενώ προσπάθησαν να καλλιεργήσουν τις τεχνογνωστικές τους δεξιότητες, δεν κατάφεραν να αποκτήσουν άνεση ως προς τη χρήση της τεχνολογίας. Και στις δύο περιπτώσεις, ο ψηφιακοί μετανάστες καλούνται να αντιμετωπίσουν μια κοινωνία όπου η διαμεσολαβημένη επικοινωνία και η πρόσβαση στην πληροφορία αποτελούν βασικές προϋποθέσεις τόσο στο άτομο όσο και στην ίδια την κοινωνία ως σύνολο.

Στην ελληνική κοινωνία οι «ψηφιακοί μετανάστες» είναι περισσότεροι από τους «ψηφιακούς ιθαγενείς»

Με δεδομένο ότι τα δημογραφικά δεδομένα δείχνουν ότι οι ηλικίες άνω των 45 είναι περισσότεροι απ’ τις ηλικίες 15-30 , τότε οι «ψηφιακοί μετανάστες» είμαστε περισσότεροι απ’ ό,τι οι νεότεροι σε ηλικία, που είναι «ψηφιακά ιθαγενείς». Ο «ψηφιακός μετανάστης» των 50 ετών χρειάζεται ολόκληρο το manual και έξτρα οδηγίες για να μάθει να χρησιμοποιεί το κινητό του τηλέφωνο, ενώ ένας έφηβος 15 χρονών μπορεί να το μάθει μέσα σε 5 λεπτά, απλούστατα γιατί έχει γεννηθεί μέσα στην τεχνολογία, είναι «ψηφιακός ιθαγενής». 

Από εκεί και πέρα, ολόκληρο το ελληνικό οικοσύστημα (σχολείο, επαγγελματική ζωή, προσωπική εξέλιξη) χωλαίνει σημαντικά στην εκμάθηση της τεχνολογίας.  Σε μία χώρα με παράδοση 3000 ετών στην τεχνολογία, δυσκολευόμαστε να ακολουθήσουμε τις εξελίξεις. Απ' ό,τι φαίνεται, κόβεται το νήμα στα πρώιμα μαθητικά χρόνια (5-15) και μετά καλούνται όλοι να πιάσουν την τεχνολογική εξέλιξη από την αρχή. 

Επαγγελματική τεχνολογική καθυστέρηση 

Ο άλλος βασικός παράγοντας που φρενάρει την τεχνολογική μόρφωση είναι ότι η εφαρμοσμένη τεχνολογία στις επιχειρήσεις είναι ο τελευταίος  παράγοντας στον οποίο θα επενδύσουν οι επιχειρήσεις  εν καιρώ κρίσης. Το είδαμε την περίοδο 2010-2015, όταν οι δαπάνες για τεχνολογία και εκπαίδευση είχαν εξαφανιστεί. Ακόμη και σήμερα. που όλοι μιλάνε για τεχνητή νοημοσύνη , οι περισσότεροι CEOs  το θεωρούν ως μια «επιχειρηματική μόδα» . Στην πράξη, δε γνωρίζουν καν σε τι αναφέρονται. Στις τράπεζες ισχύει το ίδιο, παρά το γεγονός ότι κάνουν λόγο για μεγάλες επενδύσεις τεχνολογίας. Είμαστε περίπου 10-15 χρόνια πίσω από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και πάνω από 20 χρόνια πίσω από τις αμερικανικές. Αυτό δημιουργεί χάσμα παραγωγής και υστέρησης παραγωγικότητας. 

Από έναν «ψηφιακό μετανάστη» και ανεπίδεκτο μαθήσεως τεχνολογικό μαθητή... χαιρετίσματα.