11ο Beyond Borders στο Καστελλόριζο: “Τι μένει αν αφαιρέσεις το προφανές”;

Η φετινή διοργάνωση επιλέγει να στρέψει τον φακό της σε όσα παραμένουν αθέατα. Αναζητά τις λεπτές αποχρώσεις της Ιστορίας και τις ανθρώπινες εμπειρίες που ξεγλιστρούν από τα μεγάλα πρωτοσέλιδα, δημιουργώντας έναν ασφαλή χώρο για διάλογο, κριτική σκέψη και ενσυναίσθηση. 

Σε ένα ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον, σημαδεμένο από ανθρωπιστικές κρίσεις και την αμφισβήτηση θεμελιωδών αξιών, το φεστιβάλ αναδεικνύει ιστορίες που υπερβαίνουν γεωγραφικά σύνορα, στερεότυπα και βεβαιότητες, προασπίζοντας τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η αφαίρεση ως δημιουργική δύναμη 

Το κεντρικό ερώτημα της φετινής διοργάνωσης προκύπτει και από την ύπαρξη και την ιστορία του ίδιου του φεστιβάλ, το οποίο έχει έρθει αντιμέτωπο με σημαντικές οικονομικές προκλήσεις.
Όταν αφαιρούνται οι σταθερές του παρελθόντος, αυτό που απομένει στον πυρήνα του είναι οι άνθρωποι, οι ιδέες και οι αξίες που το συγκροτούν.

Αυτή ακριβώς η φιλοσοφία ενέπνευσε και τη φετινή οπτική ταυτότητα του φεστιβάλ, σχεδιασμένη από την Polkadot Design, όπου ο περιορισμός μετατρέπεται σε γλώσσα και το κενό δεν αντιμετωπίζεται ως έλλειμμα, αλλά ως πεδίο νέων δυνατοτήτων. 

Με τη διάφανη αφίσα που αναγράφει μόνο τις βασικές πληροφορίες του φετινού φεστιβάλ να επιτρέπει και να καλεί το τοπίο και το νησί να της δίνουν κάθε φορά μια άλλη μορφή. 
Και όπως χαρακτηριστικά δηλώνει η καλλιτεχνική διευθύντρια, Ειρήνη Σαρίογλου, σε συνθήκες περιορισμένων πόρων η αφαίρεση λειτουργεί ως αφετηρία αναστοχασμού και καλλιτεχνικής διερεύνησης, μεταμορφούμενη σε μια ισχυρή δημιουργική δύναμη.

Ένα πολυφωνικό πρόγραμμα με παγκόσμιο αποτύπωμα

Η ανταπόκριση της διεθνούς κινηματογραφικής κοινότητας ήταν και φέτος εντυπωσιακή, με 634 υποβολές ταινιών από 156 χώρες. Στο επίσημο πρόγραμμα προκρίθηκαν 42 ταινίες, εκ των οποίων οι 35 θα προβληθούν σε ελληνική, διεθνή ή παγκόσμια πρεμιέρα, έχοντας ήδη διαγράψει μια σπουδαία τροχιά σε κορυφαία φεστιβάλ όπως το Βερολίνο, το Λοκάρνο και το IDFA.

Οι προβολές θα ξεδιπλωθούν σε τρεις διαφορετικές σκηνές. Το Κυρίως Διαγωνιστικό Τμήμα φιλοξενεί 18 ντοκιμαντέρ μεσαίου και μεγάλου μήκους, περιλαμβάνοντας δυνατές ελληνικές παρουσίες όπως το «Bugboy» του Λουκά Παλαιοκρασά και το «EXILE(S), ιστορίες ενός νησιού» του Γιώργου Ηλιόπουλου. Το μικρό Διαγωνιστικό Τμήμα περιλαμβάνει 24 ταινίες μικρού μήκους, δίνοντας βήμα σε νέες και υποσχόμενες φωνές. 

Τέλος, η εκτός διαγωνισμού σκηνή του Πανοράματος θα παρουσιάσει 14 ταινίες, με κεντρικό άξονα ένα μεγάλο αφιέρωμα στο ελβετικό ντοκιμαντέρ, σε συνεργασία με τη Swiss Films, φέρνοντας στο κοινό έργα σπουδαίων δημιουργών όπως ο Christian Frei και η Jacqueline Zünd, καθώς και ταινίες από τη σχολή HEAD-Genève.

Στο πλαίσιο των διεθνών συνεργειών, η Ελβετία αποτελεί τη φετινή τιμώμενη Χώρα, ενώ το φεστιβάλ τιμά επίσης το Visions du Réel ως τιμώμενο Φεστιβάλ, το HEAD-Genève ως τιμώμενο Ακαδημαϊκό Ίδρυμα, και τα δίκτυα Al Jazeera Documentary και Alpha TV ως τιμώμενα ΜΜΕ.

Από την προβολή στην παραγωγή και την εκπαίδευση

Η αυλαία ανοίγει με το «Where Shadows Rest» της Μαριάννας Οικονόμου, που ολοκληρώθηκε με την υποστήριξη του Co-Production Forum, και κλείνει με την παγκόσμια πρεμιέρα του «Island Me A Film» της Danae Elon, ενός κινηματογραφικού πορτρέτου για το ίδιο το Καστελλόριζο που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος Beyond Storytelling.

Παράλληλα, με κύριο θεσμικό εταίρο το ΕΚΚΟΜΕΔ, εγκαινιάζεται φέτος πιλοτικά το πρώτο Co-Production Development Forum μέσω του οποίου Έλληνες δημιουργοί θα έχουν την ευκαιρία για κατ' ιδίαν συναντήσεις δικτύωσης με διεθνείς commissioning editors από δίκτυα όπως η ARTE και το ZDF, υπό την καθοδήγηση του Rudy Buttignol, ενισχύοντας την εγχώρια παραγωγή εν αναμονή και των 39ων Ευρωπαϊκών Βραβείων Κινηματογράφου στην Αθήνα. 

Ταυτόχρονα, το ψηφιακό Audiovisual Pitching Lab, με επικεφαλής την Claudia Schreiner, θα καθοδηγήσει 12 διεθνή projects, με την κριτική επιτροπή φοιτητών να απονέμει ένα σημαντικό βραβείο sound post-production.

Ταυτόχρονα, τα masterclasses των Christian Frei, Λευτέρη Φυλακτού και Claudia Schreiner θα προσφέρουν πολύτιμες γνώσεις γύρω από το observational cinema, τη σχέση δημιουργού-υποκειμένου και τις σύγχρονες απαιτήσεις του green producing στην ευρωπαϊκή αγορά.

Μια γιορτή που αγκαλιάζει το νησί

Το Beyond Borders δεν περιορίζεται στις προβολές σε ένα σημείο, αλλά απλώνεται σε κάθε γωνιά του Καστελλόριζου μέσα από παράλληλες πολιτιστικές δράσεις για όλες τις ηλικίες. 

Σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων θα προβληθούν ντοκιμαντέρ από παιδιά για παιδιά με επίκεντρο τη βιωσιμότητα, ενώ το Καλλιτεχνικό Βιβλιοδετείο θα υλοποιήσει εργαστήρια upcycling βιβλιοδεσίας. Οι δράσεις αυτές τελούν υπό την αιγίδα του ΕΚΚΟΜΕΔ, ενσωματώνοντας τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης 2030 της ατζέντας του ΟΗΕ.

Η λογοτεχνία και η ιστορία δίνουν επίσης το «παρών» με τρεις βιβλιοπαρουσιάσεις, την πρώτη παρουσίαση του νέου βιβλίου του Τάσου Γιαπουτζή για τη νοσταλγία και τη μετατόπιση στον σύγχρωνο ευρωπαϊκό κινηματογράφο, καθώς και τις εκδόσεις του ΙΔΙΣΜΕ «Δυο Φορές Ξένος» του Bruce Clark και «Το Χρονικό των Δέκα Ημέρων» της Αγάπης Μολυβιάτη-Βενέζη.

Την ίδια στιγμή, ο Σκακιστικός Όμιλος Ρόδου «Ιππότης» θα φέρει τα παιδιά σε επαφή με το σκάκι και την τεχνολογία μέσω δύο AI SenseRobot, η δασκάλα Λαμπρινή Χατζηφωτιάδη θα μυήσει τους νέους στους παραδοσιακούς χορούς, και ο γλύπτης Αλέξανδρος Ζυγούρης θα υποδέχεται το κοινό στην ελεύθερα προσβάσιμη εικαστική του έκθεση.

Όταν, λοιπόν, αφαιρέσεις το προφανές, αυτό που απομένει στο Καστελλόριζο είναι η καθαρή δύναμη της τέχνης να ενώνει τους ανθρώπους, να διασώζει τη μνήμη και να φωτίζει το παρόν με φόντο το ίδιο το νησί.