Η Μαρία έχει ένα κατάστημα με είδη σπιτιού στο Χαλάνδρι και ένα μικρό e-shop. Φέτος θα κλείσει με πωλήσεις περίπου €320.000, 20% πάνω από πέρσι. Οι πελάτες αυξάνονται, οι παραγγελίες από το site επίσης.

Ένας έμπορος στο κέντρο της Αθήνας έκλεισε τον Σεπτέμβριο με τζίρο 11% χαμηλότερο από πέρσι. Δεν ανησύχησε ιδιαίτερα. «Έντεκα τοις εκατό είναι διαχειρίσιμο», σκέφτηκε. «Θα το πάρουμε πίσω στις γιορτές.» Τον Δεκέμβριο, όταν βγήκαν τα νούμερα της χρονιάς, το κέρδος του δεν ήταν 11% χαμηλότερο. Ήταν 60% χαμηλότερο. Δεν είχε κάνει κάποιο λάθος. Απλώς δεν ήξερε έναν αριθμό.

Οι περισσότεροι Έλληνες επιχειρηματίες σκέφτονται την αξία της επιχείρησής τους μία φορά: όταν εμφανιστεί αγοραστής, ή όταν αρχίσουν να σκέφτονται τη σύνταξη. Είναι δέκα χρόνια αργά.

Η σκηνή επαναλαμβάνεται σε κάθε πόλη της Ελλάδας. Ο επιχειρηματίας πηγαίνει στην τράπεζα με τον τελευταίο ισολογισμό, τα νούμερα είναι θετικά, η επιχείρηση δουλεύει 15 χρόνια, ο ίδιος έχει καθαρό όνομα. Και η απάντηση αργεί, μετά ζητούν εγγυήσεις, μετά προσφέρουν λιγότερα από όσα ζήτησε, με ακριβότερο επιτόκιο. Και φεύγει με την εντύπωση ότι «οι τράπεζες δεν δανείζουν».

Οι περισσότερες επιχειρήσεις δεν κλείνουν επειδή πήγαν άσχημα. Κλείνουν επειδή πήγαν καλά, πολύ γρήγορα, χωρίς να το έχουν προβλέψει. Ακούγεται παράδοξο. Δεν είναι.

Όταν μια ελληνική μικρομεσαία επιχείρηση χρειάζεται χρήματα, η σκέψη πάει αυτόματα σε ένα μέρος: την τράπεζα. Και συνήθως σε ένα προϊόν: το κεφάλαιο κίνησης.

Οι περισσότεροι Έλληνες επιχειρηματίες που ξεπερνούν τις 500.000 ευρώ τζίρο έχουν κάνει ήδη τις επενδύσεις που φαίνονται: μηχανήματα, φορτηγό, αποθήκη, ίσως ανακαίνιση. Και μετά κολλάνε. Ο τζίρος ανεβοκατεβαίνει γύρω από το ίδιο επίπεδο για χρόνια, η δουλειά γίνεται πιο κουραστική αντί για πιο εύκολη, και η αίσθηση είναι ότι «δουλεύουμε πολύ και δεν προχωράμε».

Κάθε Ιανουάριο επαναλαμβάνεται η ίδια σκηνή σε χιλιάδες ελληνικές επιχειρήσεις. Ο ιδιοκτήτης λέει στην ομάδα: «Φέτος θα πάμε καλύτερα. Στόχος +15%.» Και μετά ξεκινά η χρονιά, το τηλέφωνο χτυπάει, τα επείγοντα διαδέχονται το ένα το άλλο, και τον Δεκέμβριο κανείς δεν θυμάται πώς προέκυψε το 15% ούτε γιατί δεν βγήκε. Αυτό δεν είναι σχεδιασμός. Είναι ευχή.

Για τον Έλληνα επιχειρηματία, ο Σεπτέμβριος δεν είναι απλώς ένας μήνας. Είναι νέα αρχή. Οι πελάτες επιστρέφουν. Οι παραγγελίες ξαναρχίζουν. Οι αποφάσεις πιέζουν.