Τράπεζες: Η ρευστότητα που περιμένει να γίνει ανάπτυξη

Το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασης ήταν ότι η εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος έχει ολοκληρώσει τον πρώτο της κύκλο. Η επόμενη αξιολόγηση των τραπεζών δεν θα αφορά μόνο την κεφαλαιακή επάρκεια ή την κερδοφορία τους, αλλά το κατά πόσο μπορούν να μετατρέψουν τη διαθέσιμη ρευστότητα σε παραγωγικότητα, επιχειρηματική μεγέθυνση και υψηλότερα εισοδήματα.

Τα 70 ευρώ δανείων ανά 100 ευρώ καταθέσεων

Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο που παρουσίασε ο Υπουργός αφορά τη σχέση καταθέσεων και δανείων.

Για κάθε 100 ευρώ καταθέσεων, οι ελληνικές τράπεζες δανείζουν σήμερα περίπου 70 ευρώ, όταν στην υπόλοιπη Ευρωζώνη ο αντίστοιχος λόγος πλησιάζει τα 100 ευρώ.

Παράλληλα, τα δανειακά χαρτοφυλάκια των ελληνικών τραπεζών, ως ποσοστό του ΑΕΠ, παραμένουν χαμηλότερα σε σχέση με άλλες οικονομίες του Ευρωσυστήματος.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης διευκρίνισε ότι δεν παρουσιάζει αυτή την απόσταση ως μομφή προς τις τράπεζες, αλλά ως ένδειξη των δυνατοτήτων που έχουν πλέον στη διάθεσή τους.

«Υπάρχει ρευστότητα που περιμένει να γίνει ανάπτυξη», ανέφερε, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση προνόμιο που διαθέτουν λίγα τραπεζικά συστήματα στην Ευρώπη.

Από την εξυγίανση στη χρηματοδότηση

Οι ελληνικές τράπεζες πέρασαν τα προηγούμενα χρόνια από διαδοχικές φάσεις ανακεφαλαιοποίησης, περιορισμού των μη εξυπηρετούμενων δανείων και αποκατάστασης της πρόσβασής τους στις αγορές.

Σήμερα εμφανίζονται κεφαλαιακά ισχυρότερες, με αυξημένη ρευστότητα και κερδοφορία. Σύμφωνα με τον Υπουργό, όμως, αυτά τα μεγέθη αποτελούν την αφετηρία και όχι τον τελικό προορισμό.

Η μακροπρόθεσμη αξία μιας τράπεζας, όπως υποστήριξε, εξαρτάται από την οικονομία που χρηματοδοτεί. Σε μια στάσιμη οικονομία, ακόμη και η υψηλή τραπεζική κερδοφορία δεν μπορεί να παραμείνει διατηρήσιμη.

Με αυτή τη λογική, η χρηματοδότηση του παραγωγικού μετασχηματισμού δεν αποτελεί παραχώρηση προς την αγορά ή την Πολιτεία. Αποτελεί επένδυση στη μελλοντική ανάπτυξη των ίδιων των τραπεζών και των μετόχων τους.

Νέα εργαλεία για μεγαλύτερες επιχειρήσεις

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης συνέδεσε την αύξηση της παραγωγικότητας με τη δημιουργία μεγαλύτερων, ισχυρότερων και περισσότερο εξωστρεφών επιχειρήσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, κάλεσε τις τράπεζες να αναπτύξουν πιο σύνθετα και σύγχρονα χρηματοδοτικά προϊόντα για:

• εξαγορές και συγχωνεύσεις που μπορούν να δημιουργήσουν επιχειρήσεις μεγαλύτερης κλίμακας,
• επενδύσεις στην τεχνολογία, στην ενέργεια και στην καινοτομία,
• μικρομεσαίες επιχειρήσεις που έχουν δυνατότητα να αναπτυχθούν,
• μετάβαση του ιδιωτικού τομέα σε παραγωγικότερα επιχειρηματικά μοντέλα,
• αξιοποίηση των κεφαλαιαγορών συμπληρωματικά προς τον παραδοσιακό τραπεζικό δανεισμό.

Η ανάγκη για μεγέθυνση των ελληνικών επιχειρήσεων αποτελεί σταθερό ζητούμενο, καθώς μεγάλο μέρος της αγοράς χαρακτηρίζεται από πολύ μικρά εταιρικά μεγέθη, περιορισμένες οικονομίες κλίμακας και δυσκολότερη πρόσβαση σε διεθνείς αγορές.

Η χρηματοδότηση συγχωνεύσεων, εξαγορών και οργανωμένων επενδύσεων μπορεί να υποστηρίξει επιχειρήσεις που επιδιώκουν να αυξήσουν την παραγωγική τους δυναμικότητα, να εξάγουν ή να ενσωματώσουν νέα τεχνολογία.

Στήριξη των μικρομεσαίων που μπορούν να μεγαλώσουν

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν τον βασικό κορμό της ελληνικής οικονομίας, αλλά συχνά αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες πρόσβασης σε χρηματοδότηση.

Ο Υπουργός δεν περιορίστηκε σε ένα γενικό αίτημα για περισσότερα δάνεια. Έθεσε ως προτεραιότητα τη δημιουργία προϊόντων για τις επιχειρήσεις που θέλουν και μπορούν να αναπτυχθούν, επενδύοντας σε εξοπλισμό, ανθρώπινο δυναμικό, εξαγωγές και ψηφιακό μετασχηματισμό.

Η προσέγγιση αυτή προϋποθέτει πιο σύνθετη αξιολόγηση από την απλή απαίτηση εμπράγματων εξασφαλίσεων. Η χρηματοδότηση του παρελθόντος βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στην ακίνητη περιουσία του δανειολήπτη. Η νέα οικονομία απαιτεί αξιολόγηση επιχειρηματικών σχεδίων, μελλοντικών ταμειακών ροών, τεχνογνωσίας και δυνατοτήτων ανάπτυξης.

Η τεχνητή νοημοσύνη ως επενδυτικό πεδίο

Η τεχνητή νοημοσύνη βρέθηκε επίσης στον πυρήνα της ομιλίας, ως ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία αύξησης της παραγωγικότητας.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης σημείωσε ότι οι τράπεζες διεθνώς βρίσκονται ήδη στην πρωτοπορία της υιοθέτησης εφαρμογών AI και αρχίζουν να αποκομίζουν λειτουργικά και οικονομικά οφέλη.

Για την ελληνική αγορά, έθεσε έναν διπλό στόχο: οι τράπεζες να αξιοποιήσουν οι ίδιες την τεχνητή νοημοσύνη και παράλληλα να χρηματοδοτήσουν την υιοθέτησή της από τις ελληνικές επιχειρήσεις.

Η πρόσβαση σε κεφάλαια θα είναι καθοριστική για το αν η AI θα περιοριστεί σε πιλοτικές εφαρμογές μεγάλων εταιρειών ή αν θα περάσει ευρύτερα σε παραγωγικές διαδικασίες, υπηρεσίες, logistics, εμπόριο και μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Από τις πληρωμές στη χρηματοδοτική καινοτομία

Ως παράδειγμα της δυνατότητας του τραπεζικού συστήματος να καινοτομεί, ο Υπουργός αναφέρθηκε στο IRIS και στη διεύρυνση των άμεσων ψηφιακών πληρωμών.

Η επόμενη πρόκληση, όπως υποστήριξε, είναι η ίδια λογική καινοτομίας να περάσει από τις πληρωμές στη χρηματοδότηση.

Αυτό σημαίνει νέα προϊόντα, ταχύτερες διαδικασίες, καλύτερη αξιοποίηση δεδομένων και μεγαλύτερη δυνατότητα προσαρμογής της χρηματοδότησης στις ανάγκες κάθε επιχείρησης.

Η Πολιτεία, ανέφερε, θα στηρίξει πρωτοβουλίες που διευρύνουν τα εργαλεία χρηματοδότησης και βοηθούν τη ρευστότητα να περάσει στην πραγματική οικονομία.

Η καθημερινή σχέση με τους πελάτες

Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης προς το τραπεζικό σύστημα δεν θα κριθεί μόνο από μεγάλα επενδυτικά προγράμματα.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης αναφέρθηκε και σε ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών: τις τραπεζικές προμήθειες, την απόδοση των καταθέσεων και την πρόσβαση σε υπηρεσίες σε περιοχές όπου έχουν κλείσει φυσικά καταστήματα.

Όπως σημείωσε, ο πολίτης θα πιστέψει στον νέο ρόλο των τραπεζών όταν δει το αποτέλεσμα «στη δική του τσέπη και στη δική του γειτονιά».

Η επισήμανση δείχνει ότι η χρηματοδοτική επέκταση πρέπει να συνοδεύεται από μεγαλύτερη προσβασιμότητα και βελτίωση της εμπειρίας του πελάτη, ώστε η ισχυρότερη εικόνα του κλάδου να μεταφράζεται σε απτό όφελος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Επανένταξη ρυθμισμένων δανειοληπτών

Μια ακόμη διάσταση της αναπτυξιακής χρηματοδότησης αφορά τους πολίτες και τις επιχειρήσεις που παραμένουν εκτός τραπεζικού συστήματος εξαιτίας παλαιών οφειλών.

Ο Υπουργός υποστήριξε ότι οι δανειολήπτες που έχουν ρυθμίσει τις υποχρεώσεις τους και τις εξυπηρετούν πρέπει να αποκτούν διαδρομή επιστροφής στο τραπεζικό σύστημα, με δυνατότητα αναχρηματοδότησης και δεύτερης ευκαιρίας με όρους αγοράς.

Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη για βιώσιμες ρυθμίσεις και μεγαλύτερη διαφάνεια από τους servicers, υπογραμμίζοντας ότι η ανάπτυξη δεν μπορεί να θεωρηθεί πλήρης όταν άνθρωποι, ακίνητα και μικρές επιχειρήσεις παραμένουν σε μακροχρόνια οικονομική αδράνεια.

Η επανένταξη αυτών των περιουσιακών στοιχείων και ανθρώπων στην οικονομική δραστηριότητα μπορεί να απελευθερώσει πρόσθετη παραγωγική δυναμική, εφόσον συνδυαστεί με υπεύθυνη πιστοδοτική αξιολόγηση.

Μεγέθυνση και διεθνοποίηση των ελληνικών τραπεζών

Η παρέμβαση είχε και ευρωπαϊκή διάσταση, με αναφορά στην ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης, στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και στο ψηφιακό ευρώ.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης τάχθηκε υπέρ της δημιουργίας μεγαλύτερων ευρωπαϊκών τραπεζικών σχημάτων, ικανών να χρηματοδοτήσουν τις ανάγκες της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, της άμυνας και των υποδομών.

Για τις ελληνικές τράπεζες έθεσε μια τριπλή αποστολή:

• μεγέθυνση, ώστε να αποκτήσουν την απαιτούμενη κλίμακα,
• διεθνοποίηση στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική,
• διατήρηση ισχυρών δεσμών με την εγχώρια αγορά και τις τοπικές επιχειρήσεις.

Η επιδίωξη είναι να δημιουργηθούν τράπεζες αρκετά μεγάλες ώστε να ανταγωνίζονται διεθνώς, αλλά και αρκετά κοντά στην αγορά ώστε να γνωρίζουν και να χρηματοδοτούν τις ανάγκες της.

Η επόμενη μέτρηση της τραπεζικής επιτυχίας

Η ομιλία Πιερρακάκη μεταφέρει τη συζήτηση από την επιβίωση και την εξυγίανση των τραπεζών στη χρηματοδότηση της επόμενης φάσης της οικονομίας.

Η διαθέσιμη ρευστότητα αποτελεί ισχυρό πλεονέκτημα, αλλά η αναπτυξιακή της αξία θα κριθεί από το πού και με ποιους όρους θα διοχετευθεί. Οι επενδύσεις σε παραγωγικές επιχειρήσεις, η μεγέθυνση των ΜμΕ, η τεχνολογία και η επανένταξη συνεπών δανειοληπτών μπορούν να διευρύνουν τη βάση της ανάπτυξης.

Το νέο ερώτημα για τις ελληνικές τράπεζες δεν είναι πλέον αν μπορούν να παραμείνουν σταθερές και κερδοφόρες. Είναι αν μπορούν να μετατρέψουν τη σημερινή τους ισχύ σε περισσότερες επενδύσεις, καλύτερες θέσεις εργασίας και μια μεγαλύτερη, παραγωγικότερη οικονομία.