Μια «ακτινογραφία» της ελληνικής ναυτιλίας: Η ηγετική θέση στην παγκόσμια αγορά

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας μελέτης της KPMG στην Ελλάδα με τίτλο «The Future of Shipping: Greece is the Authentic & Visionary Leader», η οποία αποτυπώνει τις μεγάλες τάσεις που διαμορφώνουν το μέλλον του κλάδου και τις προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η διεθνής αλλά και η ελληνική ναυτιλία.

Η ναυτιλία παραμένει «ραχοκοκαλιά» του παγκόσμιου εμπορίου

Παρά τις γεωπολιτικές κρίσεις, τις αναταράξεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες και τη μεταβλητότητα της διεθνούς οικονομίας, η ναυτιλία συνεχίζει να αποτελεί βασικό πυλώνα της παγκόσμιας οικονομίας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, περίπου το 87% του παγκόσμιου εμπορίου εμπορευμάτων μεταφέρεται δια θαλάσσης, ενώ το παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο έχει σχεδόν διπλασιαστεί τα τελευταία 25 χρόνια, καταγράφοντας αύξηση περίπου 96%.

Η ανοδική αυτή πορεία αποτυπώνεται και στον παγκόσμιο στόλο, ο οποίος το 2026 έφτασε σε ιστορικό υψηλό, με περίπου 116.000 πλοία και συνολική χωρητικότητα 2,5 δισ. DWT. Την ίδια στιγμή, το παγκόσμιο orderbook αγγίζει σχεδόν τα 7.000 πλοία και τα 483 εκατ. DWT, στοιχείο που επιβεβαιώνει τη συνέχιση των επενδύσεων σε μεγαλύτερα, αποδοτικότερα και τεχνολογικά αναβαθμισμένα πλοία.

Η ισχυρή θέση της ελληνικής ναυτιλίας

Η μελέτη της KPMG υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα συνεχίζει να διαθέτει δυσανάλογα μεγάλη επιρροή στη διεθνή ναυτιλία σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας της.

Οι Έλληνες πλοιοκτήτες εξακολουθούν να κατέχουν ηγετική θέση διεθνώς, τόσο σε επίπεδο μεταφορικής ικανότητας όσο και σε αριθμό πλοίων, ενώ σημαντικό πλεονέκτημα θεωρείται η στρατηγική ανανέωση του ελληνόκτητου στόλου.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η μέση ηλικία των ελληνόκτητων πλοίων διαμορφώνεται στα 16,8 έτη, σημαντικά χαμηλότερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο των 22,5 ετών. Παράλληλα, ο ελληνικός στόλος εμφανίζει μεγαλύτερη διείσδυση τεχνολογιών περιβαλλοντικής μετάβασης, καθώς περίπου το 20% των ελληνόκτητων πλοίων διαθέτει scrubbers, έναντι περίπου 10% διεθνώς.

Η ελληνική ναυτιλία, ωστόσο, δεν περιορίζεται πλέον αποκλειστικά στις παραδοσιακές θαλάσσιες μεταφορές. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι Έλληνες εφοπλιστές επεκτείνονται σταδιακά και σε τομείς όπως η ενέργεια, οι λιμενικές υποδομές και η ευρύτερη αλυσίδα logistics, επιχειρώντας να ενισχύσουν την παρουσία τους σε ολόκληρο το οικοσύστημα των μεταφορών και της εφοδιαστικής.

Η «πράσινη» μετάβαση αλλάζει τα δεδομένα

Ένα από τα βασικά ζητήματα που αναδεικνύει η μελέτη αφορά την ενεργειακή μετάβαση και τη σταδιακή απανθρακοποίηση της ναυτιλίας.

Παρότι σήμερα τα εναλλακτικά καύσιμα αντιστοιχούν μόλις στο 2,5% του ενεργού παγκόσμιου στόλου, αντιπροσωπεύουν ήδη περίπου το 25% του παγκόσμιου orderbook, γεγονός που δείχνει τη σαφή στροφή της αγοράς προς πιο βιώσιμα μοντέλα ανάπτυξης.

Οι επενδύσεις επικεντρώνονται κυρίως σε καύσιμα όπως το LNG, η methanol και η ammonia, καθώς και σε τεχνολογίες περιορισμού των εκπομπών ρύπων.

Ωστόσο, η μετάβαση αυτή συνοδεύεται από σημαντική αβεβαιότητα. Όπως επισημαίνεται στη μελέτη, η βιομηχανία δεν έχει ακόμη καταλήξει στο ποιο θα είναι το κυρίαρχο «καύσιμο του μέλλοντος», ενώ περιορισμένη παραμένει και η ανάπτυξη υποδομών bunkering για τα νέα καύσιμα.

Τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακός μετασχηματισμός

Η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύονται σε κομβικούς παράγοντες για τη ναυτιλία της επόμενης δεκαετίας.

Η χρήση ψηφιακών εργαλείων και ΑΙ επεκτείνεται στη βελτιστοποίηση δρομολογίων, στη διαχείριση στόλου σε πραγματικό χρόνο, στη μείωση λειτουργικού κόστους αλλά και στην ενίσχυση της αποδοτικότητας των πλοίων.

Παράλληλα, η αυξανόμενη σημασία των ESG κριτηρίων επηρεάζει ολοένα περισσότερο τη χρηματοδότηση και τη συνολική ανταγωνιστικότητα των ναυτιλιακών επιχειρήσεων. Οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιδόσεις αποτελούν πλέον κρίσιμο παράγοντα τόσο για την πρόσβαση σε κεφάλαια όσο και για τη συμμετοχή σε διεθνείς διαγωνισμούς και συνεργασίες.

Την ίδια στιγμή, όμως, ο επιταχυνόμενος ψηφιακός μετασχηματισμός αυξάνει και τους κινδύνους κυβερνοασφάλειας. Η KPMG προειδοποιεί για τη ραγδαία αύξηση κυβερνοαπειλών που στοχεύουν λιμενικές και ναυτιλιακές υποδομές, την ώρα που οι επιχειρήσεις καλούνται να επενδύσουν σημαντικά κεφάλαια σε συστήματα προστασίας και ψηφιακής ανθεκτικότητας.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι νέες αλυσίδες εφοδιασμού

Η μελέτη αναφέρεται και στις μεγάλες γεωπολιτικές αλλαγές που επηρεάζουν το παγκόσμιο εμπόριο και τη ναυτιλία.

Η αυξανόμενη αβεβαιότητα στις διεθνείς μεταφορές οδηγεί πολλές επιχειρήσεις σε στρατηγικές nearshoring και friendshoring, επιδιώκοντας μικρότερη εξάρτηση από απομακρυσμένες αγορές και πιο ασφαλείς εμπορικές διαδρομές.

Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να αναδιαμορφώσουν τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες τα επόμενα χρόνια, επηρεάζοντας τόσο τις εμπορικές ροές όσο και τις επενδυτικές αποφάσεις στον ναυτιλιακό κλάδο.

Μέσα σε αυτό το σύνθετο και απαιτητικό περιβάλλον, η ελληνική ναυτιλία καλείται όχι μόνο να διατηρήσει την παραδοσιακή ισχύ της, αλλά και να προσαρμοστεί ταχύτερα στη νέα εποχή της βιώσιμης και τεχνολογικά προηγμένης ναυτιλίας.

Επισκόπηση της ελληνικής ναυτιλίας

Παρακάτω παρουσιάζεται ανάλυση του ελληνικού στόλου ανά τύπο φορτίου, καθώς και το μερίδιο της ελληνικής πλοιοκτησίας σε σύγκριση με τους παγκόσμιους και ευρωπαϊκούς στόλους.

Η ελληνική ναυτιλία ως βασικός παίκτης στις παγκόσμιες μεταφορές αγαθών και προϊόντων

Η ελληνική ναυτιλία αντιπροσωπεύει παγκοσμίως (σε DWT):

• 53% του ξηρού φορτίου
• 30% του υγρού φορτίου
• 5% των containerships
• 4% των πλοίων μεταφοράς αερίου
• 8% άλλων κατηγοριών πλοίων

Βασικά στοιχεία της ελληνικής ναυτιλίας βάσει GT

• Η Ελλάδα αντιπροσωπεύει περίπου το μισό της συνολικής χωρητικότητας του ευρωπαϊκού στόλου.
• Ο ελληνόκτητος στόλος είναι μεγαλύτερος από το σύνολο του στόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
• Ο ελληνικός στόλος ξεπερνά σε χωρητικότητα τους στόλους της Ιταλίας, της Γερμανίας, της Ισπανίας, του Λουξεμβούργου και της Κροατίας μαζί.

Ο ελληνικός στόλος έχει μέσο όρο ηλικίας 16,8 έτη, έναντι παγκόσμιου μέσου όρου 22,5 έτη, γεγονός που υποδεικνύει έναν σημαντικά νεότερο και τεχνολογικά πιο προηγμένο στόλο. Περίπου το 20% των ελληνόκτητων πλοίων διαθέτουν scrubbers, έναντι περίπου 10% παγκοσμίως, γεγονός που αντανακλά την ισχυρότερη υιοθέτηση τεχνολογιών μείωσης εκπομπών ρύπων.