Πώς θα έμοιαζε ένα αστικό περιβάλλον χωρίς διαφημίσεις;

Η αφαίρεση είναι που δίνει τον χώρο και το χρόνο στο μυαλό και το συναίσθημα μας να απλωθούν και είναι αυτό ακριβώς που λείπει από τα φασαριόζικα, και μάλιστα με πολλούς τρόπους, αστικά περιβάλλοντα.

Ανάμεσα στην «οπτική ρύπανση» και το χαμόγελο

Είναι γεγονός ότι η «οπτική ρύπανση» σε πολλές πόλεις εντείνεται από τη συνεχή παρουσία των υπαίθριων διαφημίσεων κυριολεκτικά σε κάθε μας βήμα, από τις τεράστιες ψηφιακές οθόνες στις στάσεις των λεωφορείων ή στα ψηλά των κτιρίων έως τις επαναλαμβανόμενες κάθε τόσο διαφημιστικές αφίσες και τις μεγάλες επιγραφές ορισμένων καταστημάτων.

Σαν άλλο είδος “ταπετσαρίας” των πόλεων οι διαφημίσεις συνδέουν τον καθημερινό τρόπο σκέψης με τις εμπορικές επιταγές καθώς ενσωματώνουν το μήνυμα του κάθε brand στο καθημερινό τοπίο καθιστώντας το, έστω και προσωρινά, μέρος της ίδιας της δομής του περιβάλλοντος όπου τοποθετείται. Και αυτή η σκέψη μας κάνει να αναρωτιόμαστε, αν άραγε οι διαφημίσεις μετανάστευσαν εξ ολοκλήρου στο ψηφιακό περιβάλλον, τότε τι θα μπορούσε να αλλάξει;

Βέβαια μία διαφήμιση μπορεί να προσθέσει χρώμα και ζωντάνια, να διασκεδάσει και να ψυχαγωγήσει, αναδιαμορφώνοντας κάθε τόσο την εμπειρία των ίδιων διαδρομών. Από την άλλη ακόμα και ο David Ogilvy, ο πατέρας της σύγχρονης διαφήμισης, είχε άλλη άποψη αφού είχε δηλώσει ότι δεν του αρέσουν αισθητικά οι διαφημιστικές πινακίδες. Και κάπως έτσι είναι που σκεφτόμαστε ότι ανάμεσα στην «οπτική ρύπανση» και το φευγαλέο χαμόγελο, δεν μπορεί παρά να υπάρχει κάποιος δρόμος.

Άνθρωποι και πόλεις που προσπαθούν να απαντήσουν στο ερώτημα του τίτλου

Στο ερώτημα του πως θα έμοιαζε μια πιο ελκυστική πόλη από αυτή την άποψη φαίνεται να προσπαθούν να απαντήσουν το Σάο Πάολο, η Γκρενόμπλ, το Παρίσι, ακόμα και η Νέα Υόρκη, μεταξύ άλλων, κάνοντας κινήσεις για να μειώσουν ή ακόμα και να απαγορεύσουν την τόσο δεδομένη και εμποτισμένη στην αρχιτεκτονική των πόλεων, υπαίθρια διαφήμιση.

Etienne Lavie – Le Songe

Αρχικά το Σάο Πάολο μοιάζει να λέει κυριολεκτικά «Ως Εδώ!» αφού αδυνατώντας να ελέγξει τον αριθμό των διαφημίσεων με ρυθμιστικούς κανόνες, τις απαγόρευσε εντελώς. Το 2007, ο τότε δήμαρχος Gilberto Kassab χαρακτηρίζοντας τις υπαίθριες διαφημίσεις αφαίρεσε χιλιάδες διαφημιστικές πινακίδες από τους δρόμους και εκατοντάδες χιλιάδες υπερμεγέθεις επιγραφές και διαφημίσεις από τις προσόψεις των καταστημάτων.

Επιπλέον η Γκρενόμπλ, το 2014 έγινε η πρώτη πόλη στην Ευρώπη που απαγόρευσε πλήρως τις εμπορικές διαφημιστικές πινακίδες σε δημόσιους χώρους, αντικαθιστώντας τες με δέντρα και πίνακες ανακοινώσεων για πολιτιστικές και κοινωνικές εκδηλώσεις. Η Τσενάι στην Ινδία έχει απαγορεύσει τις υπαίθριες διαφημιστικές πινακίδες για να βελτιώσει την εικόνα της πόλης και να μειώσει την οπτική ρύπανση. Το Βερνιέ στην Ελβετία απαγόρευσε τις διαφημίσεις στους δρόμους του, με το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας να κρίνει ότι οι κυβερνήσεις μπορούν να δράσουν για να περιορίσουν όχι μόνο την οπτική αλλά και την περιβαλλοντική ρύπανση.

Etienne Lavie – Immaculee

Στο Παρίσι υπάρχουν καλλιτέχνες όπως ο Etienne Lavie που αναλαμβάνουν δράση. Ο ίδιος δημιούργησε ένα project στο οποίο κάλυπτε διαφημιστικές πινακίδες σε διάφορα μέρη της πόλης του Παρισιού με γαλλικά έργα τέχνης και κλασικούς πίνακες ζωγραφικής όπως τα Η Ελευθερία Οδηγεί τον Λαό του Eugène Delacroix, Ανάμνηση από τη Μορτεφοντέν του Jean-Baptiste-Camille Corot και Ο ύπνος του Ενδυμίωνα του Anne-Louis Girodet. Το αποτέλεσμα τα λέει όλα, περιβάλλει με αυθεντική τέχνη αλλάζοντας του κανόνες των αισθητηρίων μας μέσα στο αστικό τοπίο και υπενθυμίζουν την ομορφιά που υπάρχει γύρω μας. Η πολιτιστική εμβάθυνση για όλους.

Ενώ και στη στη Νέα Υόρκη μια ομάδα προγραμματιστών δημιούργησε την «No Ad», που χρησιμοποιεί επαυξημένη πραγματικότητα (AR) για να αντικαταστήσει τις διαφημίσεις στο μετρό με έργα τέχνης. Ο στόχος του πρότζεκτ ήταν να μετατρέψει το μετρό της Νέας Υόρκης σε μια τεράστια δημόσια γκαλερί τέχνης. Αντί να αφαιρέσει ή να καλύψει φυσικά τις διαφημίσεις, όπως το πρότζεκτ του Etienne Lavie, η εφαρμογή «No Ad» χρησιμοποιούσε τις κάμερες των κινητών των περαστικών για να αλλάξει τα δεδομένα των διαφημίσεων στο μετρό.

Βέβαια η απομάκρυνση των διαφημίσεων σε ορισμένες περιπτώσεις δεν αποκαλύπτει κάποιο είδος τέχνης και την ομορφιά αλλά τσιμεντουπόλεις, κακοδιατηρημένους χώρους και εγκαταλελειμμένα κτίρια και βρώμικες γειτονιές. Επιπλέον οι διαφημίσεις βοηθούν στη χρηματοδότηση δημόσιων υποδομών υποβάλλοντας ναι μεν την παρουσία τους σε ένα πιο πολιτισμένο εξ αιτίας και της παρουσίας τους τελικά περιβάλλον.

Σε κάθε περίπτωση ο ψηφιακός κόσμος διαχέεται στην καθημερινότητα δίνοντας μέρα τη μέρα νέες δυνατότητες, εναλλακτικές και διεξόδους σε αυτή την αμφίδρομη σχέση με εφαρμογές που εντοπίζουν τις ανάγκες και τα θέλω με πιο προσωποποιημένο τρόπο, αλλά και το που και πως θέλουμε να κινούμαστε στην πόλη.