Πότε η οικονομική επιστήμη έγινε μαθηματική;

Η στροφή προς τα μαθηματικά ξεκίνησε σταδιακά στα μέσα του 19ου αιώνα. Ένας από τους πρώτους οικονομολόγους που χρησιμοποίησαν μαθηματικές μεθόδους ήταν ο Antoine Augustin Cournot το 1838, στο έργο του Researches into the Mathematical Principles of the Theory of Wealth. Στο βιβλίο αυτό εισήγαγε τη μαθηματική ανάλυση της αγοράς και ανέπτυξε το πρώτο μαθηματικό μοντέλο ολιγοπωλίου.

Στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα η χρήση μαθηματικών ενισχύθηκε σημαντικά με την λεγόμενη οριακή επανάσταση (Marginal Revolution). Οικονομολόγοι όπως ο Léon Walras και ο Francis Edgeworth χρησιμοποίησαν μαθηματικές συναρτήσεις για να περιγράψουν έννοιες όπως η οριακή χρησιμότητα και η ισορροπία της αγοράς.

Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η συμβολή του Léon Walras, ο οποίος ανέπτυξε το πρώτο συστηματικό μαθηματικό μοντέλο γενικής ισορροπίας (general equilibrium).

Κατά τον 20ό αιώνα η μαθηματικοποίηση των οικονομικών επιταχύνθηκε. Με την ανάπτυξη της οικονομετρίας (econometrics), της θεωρίας παιγνίων (game theory) και των μαθηματικών μοντέλων βελτιστοποίησης (optimization models), τα μαθηματικά έγιναν βασικό εργαλείο της οικονομικής ανάλυσης.

Για τον λόγο αυτό, οι φοιτητές οικονομικών καλούνται πλέον να κατανοήσουν όχι μόνο οικονομικές έννοιες αλλά και τα μαθηματικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται για τη διατύπωση και την ανάλυσή τους.

Γιατί οι φοιτητές Οικονομικών δυσκολεύονται στα Μαθηματικά και τη Στατιστική

Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότεροι φοιτητές οικονομικών σχολών αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στα μαθήματα ποσοτικής ανάλυσης, όπως τα Μαθηματικά, η Στατιστική και η Οικονομετρία.

Το φαινόμενο αυτό δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Σε πολλές χώρες οι σχολές οικονομικών έχουν διαπιστώσει ότι οι φοιτητές συχνά εισέρχονται στο πανεπιστήμιο χωρίς επαρκές μαθηματικό υπόβαθρο για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της σύγχρονης οικονομικής επιστήμης.

Στην πράξη πολλοί φοιτητές αντιμετωπίζουν δυσκολίες ήδη από το πρώτο έτος.

1. Η απόσταση μεταξύ σχολείου και πανεπιστημίου

Ένα από τα βασικά προβλήματα είναι η μετάβαση από το λύκειο στο πανεπιστήμιο.
Στο σχολείο τα μαθηματικά συχνά παρουσιάζονται ως μια σειρά τεχνικών ασκήσεων. Στο πανεπιστήμιο όμως η έμφαση μετατοπίζεται στη μαθηματική σκέψη και στη μοντελοποίηση οικονομικών προβλημάτων.

Έτσι, έννοιες όπως οι συναρτήσεις πολλών μεταβλητών, οι μερικές παράγωγοι (partial derivatives) και τα δεσμευμένα ακρότατα (constrained optimization) εμφανίζονται ξαφνικά χωρίς οι φοιτητές να έχουν εξοικειωθεί με τον τρόπο σκέψης που απαιτούν.

2. Η λανθασμένη αντίληψη για τα Οικονομικά

Πολλοί νέοι επιλέγουν να σπουδάσουν οικονομικά πιστεύοντας ότι πρόκειται κυρίως για θεωρητικό ή κοινωνικό επιστημονικό αντικείμενο.

Στην πραγματικότητα όμως η σύγχρονη οικονομική επιστήμη είναι έντονα ποσοτική.
Τα περισσότερα σύγχρονα οικονομικά μοντέλα βασίζονται σε μαθηματικές δομές και στατιστικές μεθόδους. Για παράδειγμα, η ανάλυση αγορών (market analysis), η εκτίμηση κινδύνου (risk estimation) και η πρόβλεψη οικονομικών μεγεθών (forecasting) βασίζονται σε μαθηματικά εργαλεία.

3. Η σημασία της σωστής μεθοδολογίας

Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα είναι η μεθοδολογία μελέτης.

Πολλοί φοιτητές προσπαθούν να απομνημονεύσουν λύσεις ασκήσεων αντί να κατανοήσουν τη λογική των μαθηματικών εργαλείων που χρησιμοποιούνται.

Στην πραγματικότητα όμως τα οικονομικά μαθηματικά δεν μαθαίνονται με αποστήθιση. Απαιτούν κατανόηση της δομής των προβλημάτων και εξάσκηση στην εφαρμογή των βασικών εννοιών.

Συμπέρασμα

Τα μαθηματικά αποτελούν τον πυρήνα της σύγχρονης οικονομικής επιστήμης.
Η κατανόηση εννοιών όπως η βελτιστοποίηση, η στατιστική ανάλυση και τα οικονομικά μοντέλα δεν είναι απλώς ένα τεχνικό εργαλείο αλλά βασική προϋπόθεση για την ουσιαστική κατανόηση των οικονομικών φαινομένων.

Για τον λόγο αυτό, η ενίσχυση του μαθηματικού υπόβαθρου των φοιτητών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την επιτυχία τους στις οικονομικές σπουδές αλλά και στη μελλοντική επαγγελματική τους πορεία.