Από την ακρίβεια στο AI: Πώς αλλάζει ριζικά η καταναλωτική συμπεριφορά στην Ελλάδα

Οι δύο πρόσφατες έρευνες του ΙΕΛΚΑ αποτυπώνουν αυτή τη νέα πραγματικότητα με σαφήνεια και - κυρίως - με αριθμούς που δείχνουν ότι η αλλαγή δεν είναι θεωρητική, αλλά ήδη σε εξέλιξη.

Η γεωπολιτική ανησυχία μετατρέπεται σε καταναλωτική πίεση

Η κρίση στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ως καταλύτης για την επιστροφή της ανασφάλειας. Και αυτή τη φορά, τα αντανακλαστικά της κοινωνίας είναι πιο έντονα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που βλέπουν το φως της δημοσιότητας:

• 25% των καταναλωτών δηλώνει ότι αισθάνεται φόβο
• 27% εκφράζει θυμό
• 26% δηλώνει ανησυχία

Τα ποσοστά αυτά καταγράφουν ένα έντονο ψυχολογικό φορτίο, το οποίο –όπως προκύπτει– είναι ισχυρότερο ακόμη και σε σχέση με προηγούμενες διεθνείς κρίσεις. Η ανησυχία, ωστόσο, δεν είναι γενική αλλά εκδηλώνεται για συγκεκριμένα - ως συνήθως - ζητήματα:

• 40% θεωρεί ότι οι αυξήσεις στα τρόφιμα είναι ήδη πολύ σημαντικές
• 34% δηλώνει το ίδιο για την ενέργεια

Πρόκειται για τις δύο κατηγορίες που επηρεάζουν άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα, γεγονός που εξηγεί και την ένταση των αντιδράσεων. Ακόμη πιο κρίσιμο είναι το στοιχείο της προσδοκίας καθώς περίπου 4 στους 10 καταναλωτές εκτιμούν ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται το επόμενο εξάμηνο. Με άλλα λόγια, η αγορά δεν πιέζεται μόνο από τις πραγματικές ανατιμήσεις, αλλά και από τον φόβο των επόμενων.

Πού κόβουν και πώς προσαρμόζονται οι Έλληνες καταναλωτές

Απέναντι σε αυτό το περιβάλλον, τα ελληνικά νοικοκυριά προσπαθούν να προσαρμοστούν. Τα στοιχεία είναι χαρακτηριστικά καθώς 60% δηλώνει ότι περιορίζει ή αναβάλλει αγορές, ένα 54% μειώνει δαπάνες σε εστίαση και ψυχαγωγία και ένα ποσοστό 40% αναζητά πιο συστηματικά προσφορές και εκπτώσεις. Παράλληλα, η εξοικονόμηση ενέργειας αποτελεί βασική προτεραιότητα, με αλλαγές στην καθημερινότητα αλλά και πιο προσεκτική χρήση πόρων. Αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι ο καταναλωτής δεν λειτουργεί πλέον σπασμωδικά, δηλαδή δεν κόβει οριζόντια, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας.

Η στροφή στο AI: από τάση σε καθημερινή πρακτική

Την ίδια στιγμή, μια δεύτερη τάση αναπτύσσεται με ταχύτητα και δεν είναι άλλη από την χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στις αγορές. Τα στοιχεία της δεύτερης έρευνας του ΙΕΛΚΑ είναι ενδεικτικά του βάθους της αλλαγής και κυρίως τι μπορεί να επιφυλλάσει το άμεσο μέλλον.

• 2 στους 3 καταναλωτές (περίπου 66%) έχουν χρησιμοποιήσει εφαρμογές ΤΝ
• 15% τις χρησιμοποιεί καθημερινά
• 42% τις χρησιμοποιεί αρκετές φορές την εβδομάδα

Η διείσδυση είναι ήδη υψηλή και δείχνει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη περνά από τη φάση της «δοκιμής» στη φάση της κανονικότητας. Σε επίπεδο εργαλείων, το 79% των χρηστών επιλέγει το ChatGPT. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ένα συγκεκριμένο μοντέλο χρήσης αρχίζει να διαμορφώνεται στην αγορά.

Πώς χρησιμοποιείται όμως η Τεχνητή Νοημοσύνη στις αγορές; Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το πώς χρησιμοποιούν οι καταναλωτές αυτά τα εργαλεία καθώς σύμφωνε με τα στοιχεία της έρευνας του ΙΕΛΚΑ:

• 43% αναζητά πληροφορίες για προϊόντα
• 34% κάνει έρευνα αγοράς πριν επισκεφθεί κατάστημα
• 27% συγκρίνει εναλλακτικές επιλογές
• 6% δημιουργεί λίστες αγορών για σούπερ μάρκετ

Η χρήση αυτή δείχνει ότι η ΤΝ δεν λειτουργεί απλώς ως «μηχανή απαντήσεων», αλλά ως εργαλείο προετοιμασίας και στρατηγικής. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, οι καταναλωτές αξιολογούν την Τεχνητή Νοημοσύνη ως εξίσου - ή και περισσότερο - χρήσιμη από παραδοσιακές πηγές πληροφόρησης, κυρίως λόγω ταχύτητας, απλότητας, συγκέντρωσης πληροφορίας.

Από την ακρίβεια στην πιο "επιλεκτική - στρατηγική κατανάλωση“

Το γεγονός ότι η ακρίβεια γίνεται όλο και πιο αισθητή δημιουργεί νέα δεδομένα. Ο καταναλωτής πιέζεται οικονομικά αλλά ταυτόχρονα αποκτά καλύτερα - τεχνολογικά εργαλεία.Αυτό οδηγεί σε ένα νέο μοντέλο συμπεριφοράς που μπορεί να περιγραφεί ως «στρατηγική κατανάλωση». 

Δεν πρόκειται πλέον μόνο για μια προσπάθεια εξοικονόμησης και περιορισμού άσκοπων δαπανών αλλά για μια καλύτερη επιλογή προϊόντων. Αυτό γίνεται επίσης με σύγκριση σε βάθος και πιο συνειδητές αποφάσεις

Η Τεχνητή Νοημοσύνη λειτουργεί εδώ ως «επιταχυντής», επιτρέποντας στον καταναλωτή να κάνει σε λίγα λεπτά αυτό που παλαιότερα απαιτούσε ώρες. Το αποτέλεσμα είναι η διαμόρφωση ενός νέου τύπου καταναλωτή ο οποίος είναι πιο προσεκτικός, πιο απαιτητικός και πιο… «ψηφιακός»

Ο Έλληνας του 2026 είναι:

• πιο ανήσυχος για το μέλλον
• πιο συγκρατημένος στις δαπάνες
• πιο απαιτητικός ως προς την αξία
• αλλά και πιο τεχνολογικά ενισχυμένος

Αυτός ο συνδυασμός είναι που αλλάζει τις ισορροπίες στην αγορά.

Τι αλλάζει στις επιχειρήσεις

Για τις επιχειρήσεις, τα δεδομένα αυτά σημαίνουν κάτι αλλάζει και στην στρατηγική τους καθώς ο ανταγωνισμός δεν περιορίζεται πλέον στην τιμή ή στην προσφορά. Επεκτείνεται επίσης στην ποιότητα πληροφόρησης, στη διαφάνεια και στην παρουσία σε ψηφιακά περιβάλλοντα

Καθώς η ΤΝ επηρεάζει όλο και περισσότερο τις αποφάσεις, οι επιχειρήσεις καλούνται να προσαρμοστούν σε ένα περιβάλλον όπου η «σύσταση» μπορεί να γίνεται από έναν αλγόριθμο...