Media & πολίτες: Αναζητώντας εγκυρότητα και αξιοπιστία

Fake news, παραπλανητικοί τίτλοι, περιεχόμενο χωρίς πηγές και η ανεξέλεγκτη διάδοση ειδήσεων μέσω των κοινωνικών δικτύων δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η αξιοπιστία εξελίσσεται στο σημαντικότερο ζητούμενο της ενημέρωσης.

Αυτό ακριβώς αποτυπώνει η νέα πανελλαδική έρευνα της Focus Bari, που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Ένωσης Δημοσιογράφων Ιδιοκτητών Περιοδικού Τύπου (ΕΔΙΠΤ). Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι πολίτες δεν αναζητούν απλώς περισσότερες ειδήσεις, αλλά καλύτερη δημοσιογραφία: ενημέρωση με υπογραφή, ευθύνη, τεκμηρίωση και συνέπεια.

Οι πολίτες αισθάνονται «χαμένοι» μέσα στην υπερπληροφόρηση

Η έρευνα σκιαγραφεί μια κοινωνία που βομβαρδίζεται καθημερινά από πληροφορίες, χωρίς όμως να είναι βέβαιη για την αξιοπιστία τους. Η υπερπληροφόρηση δεν οδηγεί απαραίτητα σε καλύτερη γνώση αλλά αντιθέτως ενισχύει τη σύγχυση και την καχυποψία.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σχεδόν εννέα στους δέκα πολίτες δηλώνουν πως αμφισβητούν πολύ ή αρκετά συχνά την εγκυρότητα όσων διαβάζουν ή παρακολουθούν, ενώ οκτώ στους δέκα αναφέρουν ότι αισθάνονται «πνιγμένοι» από τον τεράστιο όγκο πληροφοριών που δέχονται καθημερινά.

Τα social media αναδεικνύονται ως ο χώρος όπου οι πολίτες εντοπίζουν συχνότερα fake news, παραπλανητικούς τίτλους και αντικρουόμενες πληροφορίες, γεγονός που επιβεβαιώνει πως η ταχύτητα διάδοσης του περιεχομένου δεν συμβαδίζει πάντοτε με τη διασταύρωση και τον δημοσιογραφικό έλεγχο.

Η υπογραφή του δημοσιογράφου ενισχύει την εμπιστοσύνη

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της έρευνας αφορά τα στοιχεία που κάνουν ένα Μέσο Ενημέρωσης αξιόπιστο στα μάτια του κοινού. Περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες (55%) θεωρούν ότι τα ενυπόγραφα άρθρα αποτελούν βασικό δείκτη αξιοπιστίας, καθώς ο δημοσιογράφος αναλαμβάνει προσωπικά την ευθύνη για το περιεχόμενο που δημοσιεύει.

Παράλληλα, το 41% συνδέει την αξιοπιστία με τη μακρόχρονη παρουσία ενός Μέσου στην αγορά, ενώ το 36% θεωρεί ότι η ύπαρξη έντυπης έκδοσης λειτουργεί ως επιπλέον εγγύηση ποιότητας και εγκυρότητας.

Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν μια ουσιαστική μετατόπιση της δημόσιας συζήτησης: σε μια περίοδο όπου η ενημέρωση γίνεται ολοένα και πιο γρήγορη, οι πολίτες φαίνεται να αποδίδουν μεγαλύτερη αξία στην υπευθυνότητα, τη διαφάνεια και τη δημοσιογραφική δεοντολογία παρά στην αποκλειστικότητα ή την ταχύτητα δημοσίευσης.

Ο ρόλος του ειδικού περιοδικού Τύπου

Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά είναι τα ευρήματα για τον ειδικό περιοδικό Τύπο, ο οποίος εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρή σχέση εμπιστοσύνης με το κοινό του. Σχεδόν οκτώ στους δέκα Έλληνες (78%) δηλώνουν ότι διαβάζουν έντυπα ειδικού περιεχομένου, επιβεβαιώνοντας ότι η εξειδικευμένη γνώση εξακολουθεί να έχει σημαντική θέση στην ενημέρωση.

Μεταξύ των αναγνωστών αυτών:

• το 69% θεωρεί ότι βρίσκει ποιοτικό και εξειδικευμένο περιεχόμενο,
• το 65% χαρακτηρίζει τα περιοδικά την πιο αξιόπιστη πηγή ενημέρωσης για τον επαγγελματικό ή θεματικό του κλάδο,
• το 54% αξιοποιεί το περιεχόμενό τους ως πρακτικό εργαλείο στην εργασία του,
• ενώ περίπου ένας στους δύο δηλώνει πρόθυμος να πληρώσει για αξιόπιστο και υψηλής ποιότητας περιεχόμενο.

Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή όπου η βιωσιμότητα των μέσων ενημέρωσης συνδέεται όλο και περισσότερο με συνδρομητικά μοντέλα και υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας.

Ο περιφερειακός Τύπος διατηρεί τον δεσμό με τις τοπικές κοινωνίες

Η έρευνα αναδεικνύει και τον διαχρονικό ρόλο του περιφερειακού Τύπου, ο οποίος εξακολουθεί να λειτουργεί ως βασικός κρίκος ανάμεσα στους πολίτες και τις τοπικές κοινωνίες. Το 77% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι διαβάζει περιφερειακές εφημερίδες ή μέσα ενημέρωσης, ποσοστό που ανεβαίνει στο 81% στις περιοχές της ελληνικής περιφέρειας.

Παράλληλα, το 62% θεωρεί ότι ο περιφερειακός Τύπος συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάδειξη ζητημάτων που απασχολούν τις τοπικές κοινωνίες και στηρίζει την τοπική οικονομία, ενώ το 74% δηλώνει ότι ενισχύει τη σύνδεσή του με τον τόπο καταγωγής και την τοπική ταυτότητα.

Οι πολίτες αναγνωρίζουν επίσης ότι τα περιφερειακά μέσα καλύπτουν θέματα τα οποία συχνά δεν βρίσκουν χώρο στα μεγάλα εθνικά δίκτυα ενημέρωσης, διατηρώντας έτσι έναν σημαντικό δημοκρατικό και κοινωνικό ρόλο.

«Κλειδί» η ποιότητα, η υπογραφή και η αξιοπιστία

Επί της ουσίας, παρά τη ραγδαία ψηφιοποίηση της ενημέρωσης και την κυριαρχία των κοινωνικών δικτύων, οι πολίτες εξακολουθούν να αναζητούν μέσα που επενδύουν στην εγκυρότητα, στη διασταύρωση των πληροφοριών και στην υπεύθυνη δημοσιογραφία.

Στοιχεία όπως η ποιότητα, η υπογραφή και η αξιοπιστία δεν αποτελούν πλέον απλώς επιθυμητά χαρακτηριστικά, αλλά προϋποθέσεις για να οικοδομηθεί και να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη του κοινού.