Μεγαλώνουμε χωρίς να γινόμαστε, απαραίτητα, σοφότεροι

Κατά την άποψη της, δεν μπορεί κάποιος να είναι CEO και να μην έχει πατήσει τα εξήντα. Με διάθεση αστεϊσμού, όταν μιλήσαμε τηλεφωνικά, της είπα ότι πληρώ τα ηλικιακά, τουλάχιστον, κριτήρια  για τη θέση και θα αρχίσω να στέλνω βιογραφικά, χωρίς αυτό να συνιστά πράξη σοφίας αλλά μάλλον απώλεια αίσθησης του (δικού μου) μέτρου. 

Επιμένω ότι η ηλικία δεν εγγυάται σοφία. Υπάρχουν άνθρωποι μεγαλύτερων ηλικιών χωρίς διορατικότητα και νέοι που δείχνουν εξαιρετική ωριμότητα και κρίση. Θα συμφωνήσω ότι για μια ηγετική θέση χρειάζεται εμπειρία, κατανόηση των ανθρώπων, ικανότητα διαχείρισης καταστάσεων, αλλά η εμπειρία μπορεί να αποκτηθεί και σχετικά νωρίς, ανάλογα με τις συνθήκες και τις ευκαιρίες. Επίσης, είναι αλήθεια ότι όσο περισσότερη εμπειρία συσσωρεύει κανείς, τόσο πιο πιθανό είναι να αναπτύξει στοιχεία σοφίας: διορατικότητα, μακροπρόθεσμη προοπτική, κατανόηση της ανθρώπινης φύσης. Βάζω μαζί, στο ίδιο κάδρο, δύο ιδιότητες: την επαγγελματική εμπειρία και την προσωπική ωριμότητα.

Επιπλέον, η ηγεσία δεν απαιτεί μόνο “σοφία” με την παραδοσιακή έννοια, αλλά και δεξιότητες όπως στρατηγική σκέψη, επικοινωνία, συναισθηματική νοημοσύνη, ικανότητα συνεργασίας και ανθεκτικότητα. Δεν είμαι καθόλου βέβαιος ότι  το επίπεδο ανθεκτικότητας, αντοχών –και πολύ περισσότερο- υπομονής,  αυξάνεται με την ηλικία. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα νέων που ανέλαβαν ηγετικούς ρόλους ή που ίδρυσαν startups όταν ήταν στα τριάντα τους. Δεν χρειάζεται να περιμένεις να «γεράσεις» για να αναγνωριστείς ως ικανός ηγέτης. 

Ο καυστικός και δηκτικός Oscar Wilde είχε γράψει ότι με την ηλικία έρχεται η σοφία, αλλά μερικές φορές η ηλικία έρχεται και μόνη της. Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για να είμαστε σκεπτικιστές σχετικά με το αν η ηλικία συμβαδίζει με τη σοφία. Αν πράγματι κάτι τέτοιο ισχύει, γιατί αυτή η συνθήκη δεν τυγχάνει της όποιας επιστημονικής αναγνώρισης; Θα τολμούσα να ισχυριστώ ότι τα άτομα μεγαλύτερων ηλικιών συχνά αντιμετωπίζονται με συγκατάβαση ενώ θεωρούνται ως «βάρος»  και το χειρότερο για το οποίο τους μέμφονται είναι ότι στερούν θέσεις εργασίας, χρήματα ακόμα και υγειονομική περίθαλψη από τους νεότερους.

Μια άλλη διάσταση της σοφίας είναι το να αντιλαμβάνεσαι πότε να σταματάς. Και αυτό δεν έχει καμία σχέση με το αίσθημα της «παραίτησης», αλλά με αυτό της συνειδητής επιλογής για να αφιερώσεις την ενέργεια σου σε ό,τι ήθελες πάντα να κάνεις και για το οποίο δεν είχες ποτέ την ευκαιρία. Το να μεγαλώνεις σημαίνει να ξέρεις τι να αφήσεις για να μην χάσεις τον εαυτό σου και να αξιοποιείς νέες ευκαιρίες και προκλήσεις. Ίσως, αυτή να είναι μια μορφή υπέρτατης και υποεκτιμημένης σοφίας.

Ο Άγγλος ηθοποιός Sir Norman Wisdom (…είναι όντως το πραγματικό του όνομα) συνήθιζε να λέει ότι «όταν μεγαλώνει κάποιος τότε μπορεί να του συμβούν τρία πράγματα. Το πρώτο είναι η απώλεια μνήμης και δεν θυμάμαι τα άλλα δύο».