H σκοτεινή πλευρά της ενσυναίσθησης

Σκόπιμα χρησιμοποιώ το ρήμα «επιδεικνύω» διότι δεν είναι πλέον αναγκαίο να τη διαθέτεις εν αφθονία, αρκεί να δείχνεις στους άλλους ότι «μπαίνεις στα παπούτσια» τους. Φτάσαμε στο σημείο δε, να μιλάμε για την «τεχνική της ενσυναίσθησης», ενώ την απεικονίζουμε  σε  πολύχρωμα κουτάκια ή κύκλους, με βελάκια που δείχνουν τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουμε για να γίνει εύπεπτη και προσιτή σε όλους.

Ενσυναίσθηση, λοιπόν, «δια πάσαν νόσον και πάσαν μαλακίαν». (Μη συγχύζεστε. Στα Αρχαία Ελληνικά, η Ιονική λέξη μαλακία, προερχομένη εκ του ρήματος μαλακιάω, δηλαδή μαλακώνω, σήμαινε την αρρώστια. Από τον Απόστολο Ματθαίο χρησιμοποιήθηκε για να διαχωρίσει την πνευματική από τη σωματική νόσο). 

Φαίνεται πώς κάτι γνώριζε ο Ματθαίος αφού πλέον είναι γνωστό ότι η υπερβολική ενσυναίσθηση, σε συνεχή βάση, μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες συναισθηματικής κόπωσης καθώς κατακλυζόμαστε από τα συναισθήματα των άλλων, δυσκολεύοντας τη διατήρηση προσωπικών και επαγγελματικών ορίων, παραμελώντας τις δικές μας ανάγκες. Δεν είναι καθόλου περίεργο ότι η συνεχής απορρόφηση των αρνητικών συναισθημάτων μπορεί να οδηγήσει σε burnout. Η δυσκολία του να λες «όχι» έχει το κόστος της.

Επιπλέον, η ισχυρή συναισθηματική σύνδεση με ορισμένα άτομα, μπορεί να οδηγήσει σε ευνοιοκρατία όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται για να ικανοποιήσουν συγκεκριμένα μέλη της ομάδας αντί να λαμβάνονται υπόψη όλες οι οπτικές  και το ευρύτερο συμφέρον της επιχείρησης. 

Δεν παραβλέπω καθόλου το γεγονός ότι η υπερβολική ενσυναίσθηση μπορεί να κάνει τα στελέχη να γίνουν πιο διστακτικά στο να δίνουν feedback, να θέτουν πιο απαιτητικούς στόχους, εμποδίζοντας έτσι τη συνολική πρόοδο της ομάδας και της επιχείρησης. Ο συναισθηματικός εγκλωβισμός στις εμπειρίες των άλλων μπορεί να δυσκολέψει τους ανθρώπους να διατηρήσουν μια καθαρή και αντικειμενική στάση που είναι απαραίτητη για την αποτελεσματική λήψη αποφάσεων.

Υποστηρίζω πάντα την άποψη ότι οι άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών είναι σοφότεροι από πολλούς εξ ημών. Πριν 37 χρόνια και πολύ πριν γίνει καραμέλα η ενσυναίσθηση στους κύκλους μας, ο ποιητής μας Τίτος Πατρίκιος, στη συλλογή «Αντικριστοί Καθρέφτες», συμπεριέλαβε το ποίημα «Το Δέσιμο». Κάλλιστα θα μπορούσατε να κάνετε ένα ωραιότατο delete σε ό,τι γράφω πιο πάνω και να κρατήσετε μόνο αυτό το ποίημα.

Το δέσιμο
Έλεγα πάντα πως πρέπει να μπω
στη θέση του άλλου για να τον καταλάβω.
Έτσι με παγιδέψανε οι άλλοι, μ’ έδεσαν
με κάναν ό,τι θέλαν.
Κι εγώ δεν ξέρω πως κατόρθωσα
να ξαναβγώ από τη θέση τους.