Εταιρική Εκπαίδευση: Μήπως μιμούμαστε το ελληνικό σχολείο;

Αφορμή για αυτή την τοποθέτηση στάθηκε η δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων του Διεθνούς Προγράμματος για την Αξιολόγηση των Μαθητών - PISA 2025 (Programme for International Student Assessment) του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). 

Η έρευνα πραγματοποιείται κάθε τρία χρόνια και εξετάζει τρία γνωστικά αντικείμενα: Κατανόηση Κειμένου, Μαθηματικά και Φυσικές Επιστήμες, καθώς και τις δεξιότητες των μαθητών στην Επίλυση Προβλημάτων. Για ακόμα μια φορά τα αποτελέσματα για την εκπαίδευση στα ελληνικά σχολεία είναι επιεικώς απογοητευτικά αφού οι επιδόσεις των μαθητών σχεδόν σε όλες τις παραμέτρους βρίσκονται πολύ χαμηλότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Μπορείτε να διαβάσετε την έκθεση αποτελεσμάτων για το 2025 εδώ.

Η πραγματική τραγωδία, όμως, δεν εξελίσσεται μόνο στις σχολικές αίθουσες. Εξελίσσεται καθημερινά, αθόρυβα και πολυδάπανα, σε κάθε μορφή εκπαίδευσης σε επιχειρήσεις. Αν αύριο το πρωί υποβάλαμε στελέχη, team leaders και εργαζόμενους σε ένα αντίστοιχο «εταιρικό PISA test» (το οποίο βεβαίως δεν υπάρχει) για το αν και πώς μπορούν να διαχειριστούν μια απρόβλεπτη κρίση, να αναλύσουν ασαφή δεδομένα χωρίς έτοιμα templates, manuals διαδικασιών και κυρίως να πρέπει να σκεφτούν έξω από την πεπατημένη, τα αποτελέσματα θα ήταν εξίσου αποκαρδιωτικά.

Η ελληνική εταιρική εκπαίδευση δεν διορθώνει τις δομικές παθογένειες του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Τις κάνει copy-paste, σπαταλώντας εκατομμύρια ευρώ για να ξαναστήσει μια μικρογραφία του Υπουργείου Παιδείας, ανεξαρτήτως χρώματος, στον ιδιωτικό τομέα.

Η μάθηση δεν είναι «διεκπεραίωση»

Το PISA δεν εξετάζει αν ένας μαθητής θυμάται τι γράφει το κεφάλαιο Δ ενός σχολικού βιβλίου αλλά αν μπορεί να χρησιμοποιήσει τη γνώση. Στο ελληνικό σχολείο εκπαιδεύουμε τα παιδιά να απαντούν στην ερώτηση που περιμένουν, για να επιτύχουν τον υψηλότερο βαθμό στις Πανελλαδικές. Τι κάνουμε στις επιχειρήσεις; Ακριβώς το ίδιο. Έχουμε αντικαταστήσει την ουσιαστική μάθηση με τη «διεκπεραίωση». Το σύγχρονο εταιρικό σεμινάριο εξαντλείται σε ατελείωτα slides και τυποποιημένα e-learning modules όπου ο εργαζόμενος απλώς πατάει «Next» για να καταλήξει να πάρει ένα ψηφιακό πιστοποιητικό. 

Δημιουργούμε στελέχη που αποστηθίζουν τη θεωρία του «Agile», του «Design Thinking» ή του «Customer Centricity» το οποίο καταρρέει με τον πρώτο πραγματικό κλυδωνισμό, όταν ο πελάτης ή η αγορά θέσει μια ερώτηση που δεν υπήρχε στο Q&A script.

«Tick-the-Box» & Ο εταιρικός χαμένος χρόνος

Στα ευρήματα του PISA, σχεδόν οι μισοί μαθητές καταγγέλλουν θόρυβο, αταξία και απώλεια χρόνου, ενώ δηλώνουν ότι νιώθουν πως ο εκπαιδευτικός δεν ενδιαφέρεται προσωπικά για τη μάθησή τους.

Στον εταιρικό κόσμο, η σχολική «κοπάνα» και η αταξία έχουν βαφτιστεί με έναν πιο ηχηρό όρο: Multi-tasking. Ο εργαζόμενος παρακολουθεί το –σε πολλές περιπτώσεις– «υποχρεωτικό» εκπαιδευτικό πρόγραμμα με το μικρόφωνο στο mute και την κάμερα κλειστή, ενώ παράλληλα απαντά σε emails, στέλνει μηνύματα από το κινητό του και περιμένει απλώς να περάσει το τρίωρο. Το τμήμα HR έχει κάθε λόγο να χαίρεται αφού στις ετήσιες εκθέσεις φαίνεται ότι «το 89% του προσωπικού εκπαιδεύτηκε», ενώ στην πραγματικότητα το 89% απλώς έχασε τρεις ώρες παραγωγικότητας.

Αν το σχολείο χάνει χρόνο από έλλειψη πειθαρχίας, η εταιρεία χάνει χρόνο από υποκριτικό engagement. Πρόκειται για μια σιωπηρή συμφωνία ψεύδους: η εταιρεία προσποιείται ότι εκπαιδεύει και οι εργαζόμενοι προσποιούνται ότι εκπαιδεύονται.

«Υπουργικό Σύνδρομο» στο HR: Αλλαγή στρατηγικής κάθε τόσο (ή καμία ουσιαστική στρατηγική)

Το μεγαλύτερο μακροχρόνιο πρόβλημα της ελληνικής παιδείας είναι ότι κάθε νέος Υπουργός νιώθει την ανάγκη να ξαναφτιάξει, να διορθώσει ή να μπαλώσει το σύστημα.

Στον ιδιωτικό τομέα πάσχουμε από το ακριβώς ίδιο σύνδρομο, όσο και αν θέλουμε να το καμουφλάρουμε. Κάθε αλλαγή διοίκησης, κάθε νέος/νέα HR Manager ή κάθε νέο μόδα της αγοράς φέρνει μαζί του και μια νέα «θρησκεία». Τη μία χρονιά όλη η εταιρεία εκπαιδεύεται στο Emotional Intelligence, την επόμενη στο Resilience, μετά στο Agile Transformation, στο Generative AI και προσφάτως στο Pay Transparency.

Μηδενική συνέχεια, κανένα πλάνο skills mapping και χωρίς ουσιαστική μέτρηση της προστιθέμενης αξίας  που έδωσε η εκπαίδευση: πόσο πραγματικά βελτιώθηκε ο συμμετέχοντας μετά την εκπαίδευση σε σχέση με πριν. 

Πότε θα σταματήσουμε να ζητάμε απαντήσεις στις ερωτήσεις του χθες;

Το έλλειμμα δεξιοτήτων για το οποίο παραπονιέται διαρκώς η ελληνική αγορά δεν είναι ένα ατύχημα. Είναι το φυσικό αποτέλεσμα μιας αλυσίδας που ξεκινά από την τάξη των 15χρονων και καταλήγει στα γραφεία των επιχειρήσεων, στους χώρους εργασίας των ανθρώπων.

Το πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας δεν είναι ότι λείπουν τα σεμινάρια ή τα budgets.Είναι ότι εκπαιδεύουμε ενήλικες εργαζόμενους με τα ίδια ξεπερασμένα εργαλεία που απέτυχαν όταν εκείνοι ήταν μαθητές.

Αν οι ελληνικές επιχειρήσεις επιθυμούν πραγματικά να επιτύχουν συνθήκες καινοτομίας, ευελιξίας και προσαρμοστικότητας σε έναν κόσμο που αλλάζει, χρειάζεται να εκπαιδεύουν ανθρώπους που ξέρουν τι να κάνουν όταν δεν υπάρχει η απάντηση σε κανένα εγχειρίδιο.