epixeiro
Triggers

Μήπως εκλογικεύουμε τις συναισθηματικές αποφάσεις μας;

Οι αποφάσεις μας δεν είναι πάντα τόσο ορθολογικές όσο πιστεύουμε: συχνά προηγείται το συναίσθημα και ακολουθεί η λογική, αναζητώντας επιχειρήματα που θα δικαιολογήσουν μια επιλογή που έχει ήδη γίνει.

Κοινοποιήστε

Σχολιάστε

Διαβάζεται σε 2 λεπτά

Μήπως εκλογικεύουμε τις συναισθηματικές αποφάσεις μας;

Συχνά κάνω λόγο για το αν μας αρέσει ή αν και πότε «πρέπει» να παίρνουμε αποφάσεις, αν τις αναβάλλουμε ή αν προσπαθούμε να τις αποφύγουμε τελείως και κάτω από ποιες συνθήκες. Καταλήγω –χωρίς να είμαι σε θέση να ποσοτικοποιήσω– ότι είναι καλύτερο το να παίρνουμε αποφάσεις από το να μην παίρνουμε καθόλου, αν και η μη λήψη μιας απόφασης είναι τελικά από μόνη της μια απόφαση.

Θα σταθώ σε μια διαφορετική διάσταση και μάλλον θα συμφωνούσα  με τον Roy Casagranda o οποίος υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι δεν σκέφτονται πρώτα και αποφασίζουν μετά. Πολλές φορές, κάνουν ακριβώς το αντίθετο. Πρώτα αποφασίζουν  και μετά δημιουργούν επιχειρήματα για να δικαιολογήσουν την απόφαση τους. Αυτό το κάνουν πρώτα για να τα έχουν καλά με τον εαυτό τους και να αισθάνονται ότι αποφάσισαν έχοντας προσμετρήσει πολλές παραμέτρους. Στη συνέχεια αυτή ακριβώς η νοοτροπία αποτελεί το άλλοθι απέναντι στους άλλους οι οποίοι μπορεί να πιστεύουν ότι ο τρόπος λήψης της απόφασης δεν ήταν «σωστός». Για να το γράψω απλά: Η συγκεκριμένη απόφαση τους ταιριάζει, φαίνεται να είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα τους, στη δική τους πραγματικότητα και στην συνέχεια το μόνο που κάνουν είναι να την εκλογικεύσουν, στοιχειοθετώντας την. 

Συναισθηματικές ή λογικές αποφάσεις

Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε μια βαθιά ανθρώπινη τάση και αυτή δεν είναι άλλη από το γεγονός ότι πολλές αποφάσεις μας είναι συναισθηματικές και η  λογική ακολουθεί για να τι ντύσει με επιχειρήματα. Πρώτα αισθανόμαστε και μετά σκεφτόμαστε. Πρώτα επιλέγουμε και μετά αιτιολογούμε. Αλλά προσοχή. Αυτό δεν σημαίνει ότι είμαστε παράλογοι. Σημαίνει ότι οι συναισθηματικές αντιδράσεις μας είναι πιο άμεσες από τη λογική η οποία  συχνά λειτουργεί ως  ο «δικηγόρος» των επιλογών μας και όχι ως «κριτής».

Ας αποτολμήσω να μπω σε λίγο μεγαλύτερο βάθος. Μόλις πάρουμε μια απόφαση, ο εγκέφαλος μας σαρώνει το περιβάλλον αναζητώντας μόνο τα στοιχεία που τη δικαιώνουν, ενώ υποτιμά ή αγνοεί οτιδήποτε την αντικρούει. Η σκέψη μας δεν είναι ουδέτερη. Καθοδηγείται από επιθυμίες, φόβους και την ανάγκη να προστατεύσουμε την ταυτότητά μας. Όταν η πιθανή απόφαση φαίνεται ότι έρχεται σε σύγκρουση με τις πεποιθήσεις μας, γεννιέται η γνωστική ασυμφωνία, μια εσωτερική ένταση που μας δημιουργεί δυσφορία. Για να απαλλαγούμε από αυτήν, ξαναγράφουμε την ιστορία στο μυαλό μας. Η λογική, λοιπόν, δεν λειτουργεί ως αμερόληπτος κριτής, αλλά ως ένας ικανότατος «δικηγόρος» που προσλαμβάνει το συναίσθημα για να δικαιολογήσει το αποτέλεσμα.

Πώς μεταφράζεται αυτό στην καθημερινότητα μιας επιχείρησης; 

Εκεί όπου θεωρούμε ότι βασιλεύει η λογική, οι αποφάσεις συχνά είναι οι πιο συναισθηματικές. Αξίζει να αναλογισθείτε πόσες φορές έχετε εμείνει σε ένα αποτυχημένο project απλώς και μόνο επειδή η λογική μας αρνείται να δεχθεί το συναισθηματικό κόστος της παραδοχής μιας ή περισσοτέρων αποφάσεων που λάβατε; Πόσες συναντήσεις μετατρέπονται σε μάχες ταυτοτήτων και εγωισμού αντί για ουσιαστική ανταλλαγή ιδεών;

Οι άνθρωποι δεν αλλάζουν εύκολα γνώμη με ορθολογικά επιχειρήματα, γιατί η αλλαγή γνώμης βιώνεται ως απειλή για την ταυτότητά τους. Η λογική παραμένει εργαλείο και όχι οδηγός, εκτός αν εκπαιδεύσουμε τον εαυτό μας μέσα από την αυτογνωσία να σταματά, να αναγνωρίζει το συναίσθημα και να επιτρέπει στη λογική να πάρει το τιμόνι πριν παρθεί η απόφαση και όχι μετά.

Ένα στέλεχος βλέπει έναν υποψήφιο και από το πρώτο λεπτό νιώθει ότι «ταιριάζει». Από εκείνη τη στιγμή και μετά αυτό που κάνει είναι να ψάχνει στοιχεία που επιβεβαιώνουν την αρχική του αίσθηση, να αγνοεί τις  αδυναμίες του υποψηφίου και να υπερτονίζει μικρά θετικά που έχει δει, χωρίς όμως αυτά να είναι καθοριστικά για την επιλογή του.

Μιλάμε για διαχείριση συγκρούσεων και καλούμαστε να πάρουμε το ρόλο του αντικειμενικού κριτή αλλά μας διαφεύγει ότι όταν δεν πολυσυμπαθούμε κάποιον τότε ερμηνεύουμε τις «ουδέτερες» πράξεις ως αρνητικές ή βρίσκουμε «λογικές» αιτίες για να δικαιολογήσουμε την αντιπάθεια. Αντιθέτως αν τον συμπαθούμε, μας είναι πιο εύκολο να δικαιολογούμε τα ίδια λάθη και να βρίσκουμε εξηγήσεις που τον «αθωώνουν»

Και λοιπόν;

Τελικά, ίσως το μεγαλύτερο λάθος που κάνουμε δεν είναι ότι παίρνουμε συναισθηματικές αποφάσεις, αλλά ότι επιμένουμε να τις βαφτίζουμε «λογικές». Οι μεγαλύτερες μάχες δεν δίνονται μεταξύ ιδεών, αλλά μεταξύ ταυτοτήτων. Κι όσο αρνούμαστε να παραδεχτούμε ότι πρώτα νιώθουμε και μετά αιτιολογούμε, θα παραμένουμε όμηροι των ίδιων μας των εκλογικεύσεων.

Αυτό που μάλλον χρειάζεται είναι να εκπαιδευόμαστε προκειμένου να γινόμαστε πιο συνειδητοί  με τα κριτήρια λήψης αποφάσεων. Και η εκπαίδευσή μας ξεκινά τη στιγμή που σταματάμε να ψάχνουμε επιχειρήματα για να αποδείξουμε ότι είχαμε δίκιο, και αρχίζουμε να ψάχνουμε την αλήθεια, ακόμα κι αν αυτή αποδομεί όλα όσα πιστεύαμε μέχρι σήμερα.