Η επίδραση της ψυχολογίας στην ηγεσία: Συναισθηματική νοημοσύνη και εργαζόμενοι

Συναισθηματική νοημοσύνη και ηγεσία  

Η συναισθηματική νοημοσύνη και ηγεσία συνδέεται άρρηκτα με την ηγεσία, καθώς ένας ηγέτης είναι απαραίτητο να έχει αναπτυγμένη τη συναισθηματική νοημοσύνη του ώστε να επιδρά με βέλτιστο τρόπο στους εργαζόμενους του οργανισμού. Η ηγεσία αποτελεί μια κοινωνική διασύνδεση των συναισθημάτων με σκοπό τη καλύτερη διαχείρηση. Ένας ηγέτης αναγνωρίζει τα συναισθήματα των κάθε εργαζομένων μέσα στην επιχείρηση και ίσως τις ιδιότητες που έχει ο καθένας και προσπαθούν να τα διαχειριστούν με το καλύτερο δυνατό τρόπο. 

Λόγω μεγάλου φόρτου εργασίας, μερικοί ηγέτες δυσκολεύονται να συναισθανθούν το ανθρώπινο δυναμικό, με αποτέλεσμα να παρατηρείται συναισθηματική πίεση στο εργασιακό περιβάλλον, ενώ παράλληλα η συναισθηματική νοημοσύνη του ηγέτη συνδέεται άμεσα στη βελτίωση της ποιότητας, της αποτελεσματικότητας και της αλληλεπίδρασης. Ο Pescosolido (2002) υποστήριξε ότι ο ηγέτης ενισχύει την ομαδικότητα με κοινά συναισθήματα. Επίσης, η συναισθηματική νοημοσύνη του ηγέτη βοηθάει άμεσα στην ποιότητα, αποτελεσματικότητα και κοινωνικών αλληλεπιδράσεων με άλλα άτομα. 

Στο παρελθόν το συναίσθημα δεν είχε καθοριστικό ρόλο στον οργανισμό, αλλά οι σύγχρονοι μέθοδοι των οργανισμών έδειξαν ότι χωρίς αυτό δε μπορεί να επέλθει υψηλή απόδοση και ικανοποίηση προσωπικού. Όμως πολλοί οργανισμοί αντιλήφθηκαν ότι οι αυξημένες απαιτήσεις των σύγχρονων οργανισμών ανέδειξαν ότι χωρίς το συναίσθημα δε μπορεί να επέλθει η απόδοση και η ικανοποίηση εργαζομένων. Ωστόσο, η συναισθηματική νοημοσύνη δε μπορεί να αποτελέσει αναπόσπαστο κομμάτι μόνο από ένα άτομο αλλά ένα χρήσιμο εργαλείο αποτελεσματικής ηγεσίας ώστε με αυτό τον τρόπο να επιφέρει πρόοδο και ανάπτυξη στους εργαζόμενους. Δε θεωρείται αποτελεσματικό ένας ηγέτης να μένει αμέτοχος μέσα στην επιχείρηση ή με κανένα συναίσθημα ή χωρίς να δίνει μια παροχή υποστήριξης. Πολλές φορές, παρατηρείται μέσα στους οργανισμούς οι ηγέτες να μην διαχειρίζονται με το καλύτερο δυνατό τρόπο τους εργαζόμενους τους ή να μην έχουν τη ψυχική δύναμη να λύσουν όλα τα θέματα που προκύπτουν μέσα στην επιχείρηση. Ένας ηγέτης είναι απαραίτητο να μεταδίδει αξίες στους εργαζόμενους και οφείλει να υποστηρίζει και να καθοδηγεί τους εργαζόμενους για ότι θέμα προκύπτει μέσα στον οργανισμό. 

Η πρακτική εφαρμογή της συναισθηματικής νοημοσύνης στην ηγεσία μπορεί να διατυπωθεί με κάποια παραδείγματα. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση του Μαρκ Λόερ πρόεδρου και διευθύνοντος σύμβουλου της εταιρείας Sound View Technology με έδρα το Κονέκτικατ προσκάλεσε τους υπαλλήλους να έρθουν στον οργανισμό όχι για δουλειά αλλά να συζητήσουν ότι τους απασχολεί και να εξωτερικεύσουν όλα τους τα συναισθήματα μετά την τραγωδία στις 11 Σεπτεμβρίου του 2001 που έφερε απίστευτη καταστροφή. Είναι σημαντικό μέσα στον οργανισμό να υπάρχει και αυτός ο χώρος απελευθέρωσης για όσα νιώθει ο κάθε εργαζόμενος και να νιώθει αποδοχή μέσα στον οργανισμό. Ένα άλλο που έφερε ο Λόερ είναι ένας τρόπος διαμόρφωσης θεραπείας προς τους εργαζομένους με ένα βιβλίο καταγραφής σκέψεων, φόβων, τις φιλοδοξίες τους και ότι τους απασχολεί. Επιπλέον, ο ηγέτης πάει με ότι αναζητεί η ομάδα γίνεται ένα με αυτό και κατευθύνει τα συναισθήματα των εργαζομένων.

Τα ηγετικά στελέχη επηρεάζουν θετικά τον εργαζόμενο ενισχύοντας την απόδοση, τη συνεργασία και την ανάπτυξη τους. Πολλές φορές παρατηρείται ότι οι ηγέτες αγγίζουν κάθε συναίσθημα των εργαζομένων. Μέσω ερευνών που έχουν γίνει δείχνουν ότι οι ηγέτες με αυξημένη συναισθηματική νοημοσύνη έχουν υψηλή αποδοτικότητα και συνεργασίας και αυτό συμβαίνει διότι οι ηγέτες έχουν αναγνωρίσει πρώτα τα δικά τους συναισθήματα για να μπορούν να ναι σε θέση να διαχειριστούν τα συναισθήματα των άλλων.  

Η ηγετική επικοινωνία

Η επικοινωνία του ηγέτη συνδέεται με την συναισθηματική νοημοσύνη δίνοντας την δυνατότητα να διαχειρίζεται καλύτερα τα δικά του συναισθήματα όπως και των εργαζομένων. Η κύρια ιδιότητα με την οποία μπορεί να επηρεάσει η ψυχολογία την ηγεσία είναι με τι τρόπο επικοινωνεί ο ηγέτης με τους εργαζόμενους. Σε έναν χώρο εργασίας είναι απαραίτητη η επικοινωνία για την ομαλή της λειτουργία γεγονός από μια μελέτη του Mintzberg (1973) και άλλων ηγετών έδειξε ότι η ενεργητική ακρόαση, η καλλιέργεια σχέσεων και η ανατροφοδότηση είναι βασικές δεξιότητες για τη λειτουργία του οργανισμού. Επίσης, ένας ηγέτης είναι από τη φύση του πολλές φορές που βλέπουμε σε πολλούς οργανισμούς να καλλιεργεί τις σχέσεις μεταξύ με τους συναδέλφους τους. Η δεξιότητα της ακρόασης του ηγέτη έχει ζωτική σημασία διότι με αυτό τον τρόπο μπορεί να αναπτύξει καλές διαπροσωπικές σχέσεις και να αντιμετωπίζει τυχόν ζητήματα προκύπτουν.

Η ενεργητική ακρόαση είναι από τα απαραίτητα στοιχεία που μπορεί να διαθέτει ένας ηγέτης αλλά και όλη η ομάδα. Με αυτό τον τρόπο λύνεται με βέλτιστο τρόπο κάθε ζήτημα που προκύπτει διότι υπάρχει το αίσθημα ενσυναίσθησης και κατανόησης. Η ενεργητική ακρόαση αποτελεί σημαντικό στοιχείο της συναισθηματικής νοημοσύνης και συνδέεται άμεσα με την αποτελεσματική ηγετική επικοινωνία. Η ακρόαση μπορεί να πει κανείς είναι παθητική. Επίσης, ο κάθε ηγέτης μπορεί να βρει τρόπους στον οργανισμό να οργανώνει μικρές ομάδες που να θέτουν ότι τους προβληματίζει και να τα συζητά ή να στέλνει στα email αξιολογήσεις κάθε μήνα. Επιπρόσθετα, ο Κουθούρης (2009) υποστήριξε ότι η καταπολέμηση αντιλήψεων και λανθασμένων εντυπώσεων που δημιουργούνται μπορεί να επιλυθεί μέσω πραγματικό ενδιαφέρον του εργαζόμενου ή ομιλητή και είναι απαραίτητο να στηρίζεται στη προσφορά και την εργασία του. 

Επίλογος 

Η συναισθηματική νοημοσύνη αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για την αποτελεσματική ηγεσία και τη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού. Η ψυχολογική κατανόηση και η ενσυναίσθηση του ηγέτη αποτελούν στην ανάπτυξη βιώσιμων οργανισμών που προσαρμόζονται στις συνεχώς μεταβαλλόμενες ανάγκες των εργαζομένων. Η ψυχολογία έχει καθοριστικό ρόλο στην ηγεσία με βασικό εργαλείο την συναισθηματική νοημοσύνη διότι χωρίς την ψυχολογία δε μπορούν να προχωρήσουν αποτελεσματικά ή να έχουν επιδόσεις που επιθυμούν. Γι΄αυτό είναι καλό οι ηγέτες να ενεργούν μαζί με τους εργαζόμενους και να τους δίνει μια φορά το μήνα ένα σημείωμα να γράφουν ότι δημιουργείται μέσα στον οργανισμό για τη διευκόλυνση των ζητημάτων που προκύπτουν. 

Βιβλιογραφία

• Robert Kerr, John Garvin, Norma Heaton and Emily Boyle. (2005) « Emotional intelligence and leadership effectiveness».
• Colleen J. Butler1 and Paul S. Chinowsky. (2006). «Emotional Intelligence and Leadership Behavior in Construction Executives».
• Malcolm Higgs and Paul Aitken Henley Management College, Greenlands, Oxfordshire, UK. (2003). «An exploration of the relationship between emotional intelligence and leadership potential».
• Ronald E. Riggio, Charles Salinas, Heidi R. Riggio, Emmet J. Cole. (2003). «The Role of Social and Emotional Communication Skills in Leader Emergence and Effectiveness».
• Άρχοντη Χριστίνα. «Ηγεσία και δεξιότητες επικοινωνίας»
• Παυλίδου Χρ. (2017). «Η προσωπικότητα του ηγέτη στους σύγχρονους οργανισμούς-χαρακτηριστικά και μοντέλα». Πανεπιστήμιο Φλώρινας.
• Φαραντάκη Π. Σταυρούλα. (2014). «Ηγεσία και επικοινωνία εργαζομένων». Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς.