«Τα δε πάντα οιακίζει κεραυνός»: Όσα διδάσκει η Ιστορία ή Περί Πολιτισμού

Ποια είναι αυτά τα φαινόμενα που διαχειρίζεται ένας Πολιτισμός; Θα επικαλεστώ τη ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ του Fernand Braudel:  οι παλαιόθεν γεωπολιτικές επιλογές, τα οικιστικά σχήματα, οι θεσμοί, οι συνήθειες, οι τελετουργίες, οι μορφές πίστης και  οι τρόποι ζωής.

Γράφει με την ανατρεπτική του αντίληψη ο πατέρας της νέας Ιστορίας:

«Η γένεση ενός Πολιτισμού χρειάζεται αμέτρητα χρόνια. Το ίδιο τεράστια χρονικά διαστήματα απαιτούνται για να διευθετήσουν τον χώρο τους οι πολιτισμοί και να αρχίσουν να δημιουργούν.

Ο ισχυρισμός ότι το Ισλάμ γεννήθηκε σε διάστημα ολίγων ετών, με την εμφάνιση του Μωάμεθ, είναι απόλυτα ακριβής, αλλά και ανακριβής συγχρόνως και δύσκολα κατανοητός. Η χριστιανοσύνη γεννιέται κι αυτή με τον Χριστό αλλά και πολύ πριν. Χωρίς τον Μωάμεθ και χωρίς τον Χριστό δεν θα είχε υπάρξει χριστιανοσύνη ούτε Ισλάμ. 

Ωστόσο, οι καινούριες αυτές θρησκείες ρίζωσαν πάνω στο σώμα δύο πολιτισμών που προϋπήρχαν. Και στις δύο περιπτώσεις, έγιναν η ψυχή των πολιτισμών αυτών. Γιατί στο ξεκίνημά τους είχαν το πλεονέκτημα να αναλάβουν τη διαχείριση μιας πλούσιας κληρονομιάς. Είχαν ήδη ένα παρελθόν, ένα σημαντικό παρόν και, από την πρώτη στιγμή κιόλας, ένα μέλλον»

Εκτιμώ πως ο Braudel μας έχει δώσει έναν δρόμο κατανόησης του κόσμου, μέσα από «κανόνες» για τον Πολιτισμό - μια υπόθεση «μακράς διαρκείας» που διαβάζεται γεωγραφικά, κοινωνιολογικά, οικονομικά, ψυχολογικά και ιστορικά. Αλλά, θα ήταν μάλλον χωρίς νόημα να μιλήσει κάποιος γι’ αυτόν τον Πολιτισμό σε αρκετούς σημερινούς ηγέτες και ακολούθους των.

Θα έλεγα πως ένας «επικαθήμενος» Πολιτισμός είναι ο «κεραυνός» που οιακίζει τα ανθρώπινα πράγματα προς το μέλλον - ίσως με λίγο μεγαλύτερη ταχύτητα απ’ όσο άλλοτε. Και, συνήθως, η επιτάχυνση κάνει δυσκολότερη την πέψη.